Van energierepen tot pindakaas en van muesli tot chips: tegenwoordig staat op de verpakking van bijna elk supermarktproduct 'Boordevol proteïnen'. Maar wat zijn proteïnen eigenlijk? En hebben we er extra veel van nodig? We vragen het aan hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell.

Wat zijn proteïnen?

"Proteïne is een dure naam voor eiwit. Eiwitten hebben we nodig voor verschillende lichamelijke processen. Ze dienen vooral als bouwstof. Onder andere voor spieropbouw en de reparatie van lichaamscellen."

Hoeveel eiwitten hebben we nodig?

"Ongeveer 0,8 tot 1 gram per kilo lichaamsgewicht per dag. Kinderen hebben iets meer nodig, omdat ze in de groei zijn. Ouderen ook, omdat de spiermassa met het ouder worden afneemt."

“Met de claim 'met proteïnen' spelen fabrikanten in op het onderbuikgevoel van de consument dat producten met proteïnen gezond zijn.”

Halen we dat niet? Worden ze daarom aan producten toegevoegd?

"Wie normaal eet, krijgt gemiddeld zo'n 80 gram eiwitten per dag binnen. Ze zitten in bijna alle voedingsmiddelen. Dierlijke eiwitten zitten in vlees, zuivel, eieren en vis. Plantaardige eiwitten vind je in noten, granen en peulvruchten zoals bonen en soja. Eet je dus gevarieerd en volgens de schijf van vijf, dan kom je makkelijk aan voldoende eiwitten."

Maar waarom worden ze dan aan producten toegevoegd?

"Marketing. Met de claim 'met proteïnen' spelen fabrikanten in op het onderbuikgevoel van de consument dat producten met proteïnen gezond zijn. Aan veel producten waar die claim op staat worden ze trouwens niet extra toegevoegd. Veel producten zijn van zichzelf namelijk al eiwitrijk. Neem bijvoorbeeld pindakaas, een van nature eiwitrijk product. Per besmeerde boterham krijg je al 3 gram eiwit binnen. Kies je voor de verrijkte pindakaas, dan wordt dat 4 gram."

“Op zich liegen fabrikanten niet als ze zeggen dat er proteïnen in hun producten zitten. De claim is niet onwaar, maar wel onzinnig.”

Maar dat is dan toch misleiding?

"Op zich liegen fabrikanten niet als ze zeggen dat er proteïnen in hun producten zitten. De claim is niet onwaar, maar wel onzinnig. En het is misschien een beetje misleidend om te doen alsof proteïnen een product beter of gezonder maken. Neem energierepen of chips met extra eiwitten… Dat soort producten is helemaal niet zo gezond. Ze barsten vaak van de suikers en vetten."

Bodybuilders zweren bij extra eiwitten in de vorm van proteïneshakes. Ook onzin?

"Ja. Voor spierherstel en -opbouw na een heel zware training heb je extra eiwit nodig, maar daarvoor kun je net zo goed kwark nemen. Kwark bevat net zoveel eiwitten per 100 gram als veel zogenoemde eiwitshakes die te koop zijn in fitnesswinkels."

"Kwark is bovendien een stuk goedkoper, omdat de eiwitten niet eerst uit de melk gehaald hoeven te worden om tot 'whey-proteïnen' te worden bewerkt. Nóg een voordeel van kwark: het bevat naast eiwitten ook nog allerlei andere gezonde voedingsstoffen."

Kunnen we te veel eiwitten binnenkrijgen?

"Met een normaal voedingspatroon niet. In principe gebruikt het lichaam een teveel aan bouwstof als brandstof. Maar wanneer je meer brandstof binnenkrijgt dan je verbrandt, slaat het lichaam die brandstof op als vet. Net als van te veel vet of te veel koolhydraten kun je dus dik worden van te veel eiwitten."

Jaap Seidell is hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam en schreef onder meer de boeken Het voedsellabyrint en Jongleren met voeding.