Een zak chips of een reep chocolade om een slecht humeur of liefdesverdriet mee weg te eten. Emotie-eten is een populair onderwerp. Maar wat is het eigenlijk? En bestaat het wel echt? Psycholoog Catharine Evers: "Vooral mensen die aan de lijn doen, zijn kwetsbaar voor emotie-eten."

Wat is emotie-eten eigenlijk?

"Eten en emoties zijn in het dagelijks leven met elkaar verbonden. Denk maar aan een taartje op een verjaardag of een stuk cake op een begrafenis. Maar emotie-eten gaat verder. Het betekent dat we onze emoties reguleren met eten. En dat we gaan eten bij emoties in plaats van bij honger."

Komt het vaak voor?

"Veel minder dan we denken. Er is in de afgelopen jaren, onder anderen door mijzelf, veelvuldig onderzoek naar gedaan. In een grote meta-analyse hebben we honderden studies vergeleken. Daaruit blijkt geen direct verband tussen negatieve emoties en eten."

Hoe bedoelt u? We grijpen toch naar chocolade voor troost?

"Dat is inderdaad een opvatting die bij veel mensen leeft. In werkelijkheid blijkt het veel minder voor te komen dan wordt gedacht. Dat is ook wel logisch, want fysiologisch gebeurt eerder het omgekeerde: onze eetlust neemt bij emoties juist af. Die reactie stelt ons in staat onze energie en aandacht te richten op de omgeving die de emotie uitlokt en om daarmee om te gaan."

“De emotie-eter is vooral een clichématig beeld uit een film. In werkelijkheid reguleren we onze emoties in de meeste gevallen op andere, gezondere, manieren.”
Catharine Evers, psycholoog

Bestaat de emotie-eter dan helemaal niet?

"Jawel. Vooral mensen die continu bezig zijn met gewichtsverlies zijn kwetsbaar voor emotie-eten. Zij staan de hele dag op scherp, omdat ze van zichzelf niks mogen eten. Als er dan een emotie voorbijkomt, lokt deze al snel controleverlies uit."

"Bridget Jones die met een bak ijs op de bank haar verdriet weg eet, past dus bij een lijner die niet met haar emoties kan omgaan en uit pure ellende naar ijs grijpt. Verder is het vooral een clichématig beeld uit een film. In werkelijkheid reguleren we onze emoties in de meeste gevallen op andere, gezondere, manieren. Bijvoorbeeld door bij iemand ons hart te luchten."

Hoe kan het dan dat veel mensen zichzelf emotie-eter noemen?

"Daarbij speelt onder andere het selectieve geheugen een rol. Je herinnert je dat je een reep chocolade at toen je je slecht voelde. Maar je herinnert je níet alle keren dat je dat níet deed. Er is pas sprake van emotie-eten wanneer je je emoties heel vaak met eten reguleert of bij elke emotie daartoe sterk geneigd bent."

Is 'eten uit emotie' dan een excuus?

"Vaak wel. In de psychologie heet het 'justification'. 'Ik ben nu zo verdrietig, ik heb wel een ijsje verdiend' of: 'Ik ben nu zo blij, ik mag wel een frietje met mayonaise'. Het is een variant op: 'Het is bijna weekend, dus ik mag wel een glas wijn'. Hierbij is het niet de emotie zelf die tot eten aanzet. Het is de zin in iets lekkers die een excuus oproept om jezelf datgene te gunnen wat je eigenlijk niet mag van jezelf."

Dr. Catharine Evers is Universitair Hoofddocent aan de faculteit Psychologie van de Universiteit Utrecht en doet onderzoek naar emoties en eetgedrag.