Na een warme zomer vliegen wespen vaak tot laat in de herfst rond, op zoek naar zoetigheid. Worden ze daarbij gehinderd? Dan kunnen ze steken. Voor de meeste mensen is zo'n aanvaring alleen pijnlijk, maar voor mensen met een wespenallergie kunnen de gevolgen ingrijpend zijn.

Een brandende pijn en jeuk na een steek? Dat zijn normale reacties, vertelt internist-allergoloog Chris Tomee van het Allergiecentrum Zuid-Nederland binnen het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis. Ook een grote lokale reactie op de plek van de steek komt vaak voor. Een zwelling kan volgens de arts flinke afmetingen krijgen. "Soms een heel arm of been als je daar gestoken bent."

“Eén op de vijf mensen reageert met een plaatselijke zwelling, die vaak in de loop van 24 uur ontstaat en soms wel een week kan aanhouden.”
Hanneke Oude Elberink, internist-allergoloog

Zo'n reactie kan vervelend zijn, maar duidt niet op een allergie, benadrukt Hanneke Oude Elberink, internist-allergoloog bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). "Eén op de vijf mensen reageert met een plaatselijke zwelling, die vaak in de loop van 24 uur ontstaat en soms wel een week kan aanhouden. Vaak denken mensen dan dat ze allergisch zijn, maar dat klopt niet. Je hebt daarmee ook geen verhoogde kans op een allergie."

Wespensteek in je hand, bulten op je benen

Ongeveer één op de honderd mensen heeft wél een wespenallergie. Een allergische reactie is een reactie op afstand van de steek, die vaak binnen een paar minuten tot een uur na de steek optreedt. "Je kunt bijvoorbeeld gestoken worden in je hand, en galbulten krijgen op je benen," verduidelijkt Oude Elberink.

De klachten variëren in ernst. "Sommige mensen met een wespenallergie krijgen bijvoorbeeld alleen huidklachten, terwijl anderen ook misselijk worden, buikkrampen krijgen of moeilijker kunnen ademen. Ongeveer de helft van de allergische mensen krijgt een shockreactie, waarbij een deel het bewustzijn verliest."

Screenen op wespenallergie

Wie na een wespensteek een forse allergische reactie heeft gekregen, wordt doorverwezen naar een gespecialiseerd behandelcentrum voor een allergietest. "Bij een volgende steek is de kans groot dat je op dezelfde manier reageert," verklaart de allergoloog.

"Bij zeer ernstige reacties kan bovendien sprake zijn van een onderliggende aandoening, genaamd mastocytose. Dat is een zeldzame ziekte waarbij mensen een verhoogd aantal cellen hebben die betrokken zijn bij een allergische reactie. Ook daar wordt op getest."

“Hoornaars zijn mooie en ongevaarlijke dieren, die niet op zoek gaan naar zoetigheid. Je komt ze dus ook niet snel tegen op een terras.”
Linde Slikboer, entomoloog bij EIS Kenniscentrum Insecten

Wie allergisch blijkt voor wespen, kan ervoor kiezen een speciale noodpen bij zich te dragen. Daarmee kun je jezelf adrenaline toedienen als je gestoken wordt. Een ernstige allergie kan worden behandeld met immunotherapie, waarbij kleine beetjes gezuiverd wespengif worden ingespoten om bescherming op te bouwen.

'Vriendelijke reuzenwesp' pikt geen terrasje

Toch is onze angst voor wespen niet terecht, vindt Linde Slikboer, entomoloog bij EIS Kenniscentrum Insecten. "Wespen zijn over het algemeen niet agressief. De gewone wesp en de Duitse wesp (de bekende 'limonadewespen') komen op zoetigheid af, maar de duizenden andere soorten wespen in Nederland vallen mensen nauwelijks lastig."

Dat geldt ook voor de hoornaar, een grote wespensoort die soms 'monsterwesp' wordt genoemd. Die bijnaam past niet, vindt Slikboer. "Hoornaars zijn mooie en ongevaarlijke dieren, die niet op zoek gaan naar zoetigheid. Je komt ze dus ook niet snel tegen op een terras. Een hoornaar is zeker geen monster, maar eerder een grote vriendelijke reus."

“Een wesp is niet uit zichzelf agressief, tenzij zijzelf of het nest bedreigd wordt. Je kunt een wesp wegslaan als ze irritant wordt, maar doe dat zo rustig mogelijk.”
Linde Slikboer

Bovendien hebben wespen volgens de insectendeskundige een belangrijke rol in het ecosysteem. "Het zijn ontzettend nuttige dieren. Ze houden populaties van andere insecten in balans door dieren weg te vangen die in grote aantallen voorkomen. En ze vormen een voedselbron voor vogels."

Zie je een wesp? Laat het dier zijn gang gaan, adviseert Slikboer. "Een wesp is meestal niet uit zichzelf agressief, tenzij zijzelf of het nest bedreigd wordt. Je kunt een wesp wel een beetje wegslaan als ze irritant wordt, maar doe dat zo rustig mogelijk. Over het algemeen doen wespen weinig kwaad en is het een kwestie van leven en laten leven."