Verschillende kleurtjes, muntsmaak, fluoride - wie voor het schap met tandpastatubes staat, heeft genoeg te kiezen. Tegenwoordig zijn er ook natuurlijke tandpasta's op de markt, met klei of zwarte kool. Wat moet er in in ieder geval in tandpasta zitten om het effectief te maken?

"Tandpasta moet gaatjes tegengaan, tandvleesproblemen voorkomen, aanslag verwijderen en voor een frisse adem zorgen", vertelt Jan Willem Vaartjes, tandarts bij de Kliniek voor de Tandheelkunde in Utrecht. "En daarvoor zitten allerlei verschillende stoffen in tandpasta."

Om gaatjes tegen te gaan zit er meestal fluoride in tandpasta. Om de bruine aanslag van eten op de tanden te verwijderen, worden schuurmiddelen gebruikt. Daarnaast zitten er schuimmiddelen en smaak- en kleurstoffen in om de tandpasta te laten schuimen, zoet te laten smaken en een kleurtje te geven.

In reclames hoor je vaak dat deze of die tandpasta wordt geadviseerd door tandartsen. "Maar we hebben niet een blaadje waarin staat: deze tandpasta is goed, die moeten jullie nu allemaal adviseren", zegt Richard Kohsiek, tandarts en bestuurslid van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde.

"We worden ook niet beïnvloed door fabrikanten. Het heeft meer met de persoonlijke voorkeur van de tandarts te maken. Alle tandpasta is prima - als er maar fluoride in zit."

'Zonder fluoride zou je perfect moeten poetsen'

De gebitten van nu zien er goed uit doordat we al allemaal al jarenlang fluoride gebruiken, zegt Vaartjes. "Dat was vroeger wel anders. Nu zien we de effecten."

“Wat mij betreft poets je met plantenextracten of met groene thee, als er maar fluoride in zit.”
Jan Willem Vaartjes, tandarts

Er zijn natuurlijke tandpasta's op de markt die juist geen fluoride bevatten. Waarom? Is dit stofje schadelijk? "Alleen in grote hoeveelheden is het giftig", vertelt Marie-Charlotte Huysmans, hoogleraar Tandheelkunde, verbonden aan het Radboudumc. "Er zijn veel onderzoeken gedaan, maar het is nooit bewezen dat de lage dosering van fluoride in tandpasta schadelijk is."

Zonder fluoride in tandpasta mis je hulp, zegt Vaartjes. "Als het niet in je tandpasta zit, zou je perfect moeten poetsen, weinig eetmomenten moeten hebben en geen tussendoortjes moeten eten. Nou, dat is voor veel mensen niet realistisch. Als iedereen zou stoppen met fluoridetandpasta's, zou het aantal gaatjes verdubbelen."

Groene thee en klei

Fluoride is dus belangrijk, maar zijn al die andere stoffen in tandpasta wel nodig en gezond om binnen te krijgen? In tandpasta zit bijvoorbeeld natriumlaurylsulfaat, ook bekend onder de Engelse naam sodium lauryl sulfate of SLS, de stof die voor het schuim zorgt.

Het schuimmiddel is niet nodig, maar wel prettig, zeggen beide tandartsen. "SLS is niet verboden en zit in veel cosmetische producten", zegt Huysmans. "Wel kan het bij sommige mensen meewerken aan de ontwikkeling van aften. Daarom liggen er ook SLS-vrije tandpasta's in het schap."

“Ik zou er eerder bij natuurlijke tandpasta's op letten dat het niet te veel schuurt, bijvoorbeeld bij tandpasta's met zwarte kool”
Jan Willem Vaartjes, tandarts

Iets wat schuurt in een tandpasta is wel essentieel om de aanslag te verwijderen, zeggen beide tandartsen. Kohsiek: "Er zijn richtlijnen over hoeveel schuurmiddel er in de tandpasta mag zitten. In whitening tandpasta's zit het meeste, maar nog steeds is dat niet schadelijk voor je gebit."

"Ik zou eerder bij natuurlijke tandpasta's erop letten dat het niet te veel schuurt, bijvoorbeeld bij tandpasta's met zwarte kool", zegt Vaartjes. "Ook bij klei moet je hierop letten. Stoffen uit de natuur zijn niet per definitie beter voor je gezondheid, ze kunnen net zo goed iets verkeerd doen." Ook Huysmans zegt dat over de werking van zwarte kool nog weinig bekend en bewezen is.

Dat een tandpasta schuimt en fijn smaakt kan ook belangrijk zijn voor iemand die poetst, zegt Vaartjes. "Maar als jij je goed voelt bij een natuurlijke tandpasta, is dat ook helemaal prima. Wat mij betreft poets je met plantenextracten of met groene thee, als er maar fluoride in zit."