Lange vliegreizen zijn berucht om het risico op trombose. Hoe zit het met lange autoritten? En hoe kan het dat jonge vrouwen soms trombose krijgen? Trombosespecialist dr. Geert-Jan Geersing legt het uit.

Wat is trombose eigenlijk?

"Bij trombose raakt een bloedvat verstopt door een bloedstolsel. In het bloed zitten bij iedereen stollingseiwitten die het bloeden stoppen, bijvoorbeeld bij een wondje. Zodra dat zo is, wordt het overtollige stolsel normaal gesproken weer afgebroken."

"Bij trombose raakt het systeem van stolling en antistolling uit evenwicht. Het bloed stolt terwijl er geen wond is, of blijft stollen terwijl de wond al dicht is."

Wat merk je daarvan?

"Trombose treedt vaak op in het been. De kuit wordt wat glazig, opgezet en pijnlijk. Als het stolsel dat het bloedvat verstopt losschiet, kan het in de longen terechtkomen. Dat heet een longembolie. Je wordt dan plotseling benauwd. Dat kan nog een week tot tien dagen na een lange vliegreis optreden."

“Het kan geen kwaad om tijdens een lange vliegreis steunkousen te dragen als je zwanger bent.”

Hoe kan het dat trombose vaak in het vliegtuig ontstaat?

"In een vliegtuig zit je lang stil. Je bloed circuleert minder. Maar meestal is het niet alleen het lange stilzitten dat trombose veroorzaakt. Het is vaak een combinatie van factoren."

"Mensen die in het vliegtuig trombose krijgen, kunnen bijvoorbeeld erfelijk belast zijn. Soms weten ze het, soms niet. Er bestaat bijvoorbeeld Factor V Leiden, een erfelijke stollingsaandoening die 10 tot 15 procent van de Nederlanders heeft."

"Jonge vrouwen die net zijn begonnen met het slikken van de pil, lopen ook meer risico, zeker als trombose in de familie voorkomt. Ook kanker is een risicofactor: kanker heeft invloed op de stollingseiwitten in je bloedbaan. Het geldt trouwens niet voor alle kankersoorten in dezelfde mate. Bespreek het risico met je oncoloog."

En zwangerschap?

"Ook zwangerschap verhoogt het risico op trombose, omdat hormonen invloed hebben op de bloedsamenstelling. Het kan geen kwaad om tijdens een lange vliegreis steunkousen te dragen als je zwanger bent of anderszins een hoger risico op trombose hebt. Daarmee houd je de bloedcirculatie op gang."

Wat kunnen we nog meer doen?

"Sta af en toe op, span je kuiten een paar keer aan en loop elk uur even door het gangpad. Bij voorbaat bloedverdunners nemen is geen goed idee. Alcohol of slaapmiddelen nemen ook niet. Als je denkt dat je meer risico loopt, bijvoorbeeld omdat in je familie trombose voorkomt, bespreek het dan met je huisarts."

Verhoogt een lange autorit voor een vakantie naar Frankrijk ook het tromboserisico?

"Nee, vliegen is risicovoller omdat de luchtdruk een rol speelt. Bovendien zit je in de auto niet compleet stil. Je moet altijd een keer stoppen om te tanken."

Er is ook een link met corona toch?

"Ongeveer de helft van de ernstig zieke coronapatiënten op de intensive care krijgt door het virus inderdaad stollingen in het bloed. Een gevaarlijke en levensbedreigende complicatie."

"Waarschijnlijk spelen ontstekingen aan de vaatbekleding een rol. We weten het nog niet precies. Het zou mooi zijn als we in een eerder stadium kunnen voorspellen wie er stollingen krijgt. Dat hopen we binnenkort te gaan onderzoeken, samen met de Hartstichting."

Geert-Jan Geersing is huisarts in Amsterdam en onderzoeker op het gebied van trombose en antistolling bij het Julius Centrum in het UMC Utrecht.