Iedere week beantwoordt Edwin de Vaal (48), huisarts in Nijmegen, een veelgestelde of opvallende vraag uit zijn praktijk. Deze week is dat: kan de huisarts dementie vaststellen?

En, kan dat?

"Ja. Daarvoor is er de zogenoemde MMSE-test. Die bevat vragen die verschillende vaardigheden van de hersenen test: het geheugen, de oriëntatie in tijd en ruimte, concentratie, rekenen, taal en visueel inzicht. De huisarts voert daarnaast een gesprek met de patiënt en zijn of haar partner of kind."

Is er geen bloed- of hersenonderzoek nodig?

"Meestal niet. Alleen als de huisarts twijfelt, bijvoorbeeld als het beeld niet helemaal klopt, kan een bloedtest worden gedaan. Of worden doorverwezen naar de geriater, waar vaak een geheugenpoli is."

Hoezo 'als het beeld niet helemaal klopt'?

"Iemand van boven de zeventig die vergeetachtig wordt en laag scoort op de MMSE-test, daarvan weet je vrij zeker dat hij of zij alzheimer heeft. Maar als de patiënt jonger is dan 55 of als er iets anders niet klopt met het standaardbeeld bij dementie, kan er misschien iets anders aan de hand zijn."

“Helaas is er nog geen medicijn om dementie tegen te gaan of te genezen.”
Huisarts Edwin de Vaal

Wat dan?

"Soms geeft een ontsteking of een traag werkende schildklier bijvoorbeeld soortgelijke klachten van verstrooidheid en vergeetachtigheid. Dat valt met een bloedtest uit te sluiten. Ook een depressie of veel stress kunnen op Alzheimer lijkende klachten veroorzaken."

Waarom zou je eigenlijk willen weten of je dementie hebt? Er is toch geen medicijn voor?

"Klopt. Helaas is er nog geen medicijn om dementie tegen te gaan of te genezen. Toch kan de diagnose voor veel mensen een 'opluchting' zijn. Vooral voor de partner of andere mensen in de omgeving van degene die dementie heeft. De diagnose geeft duidelijkheid. Vanaf het moment dat de diagnose gesteld is, weten zij hoe ze met de patiënt om moeten gaan."

Wat doet de huisarts verder bij de diagnose dementie?

"De huisarts verwijst iemand naar een zorgtrajectbegeleider of casemanager. Dat zijn speciale zorgverleners voor het begeleiden van gezinnen of alleenstaanden met dementie. Ze proberen zoveel mogelijk zorg op maat te leveren en beschikken over een groot netwerk van verschillende zorginstanties en organisaties. Ze hebben ook veel aandacht voor de mantelzorgers."

"Vaak ziet een zorgtrajectbegeleider veranderingen of behoeften ontstaan bij patiënten en mantelzorgers die zij zelf of de huisarts niet zo snel opmerken. Voor mij als huisarts zijn ze van onschatbare waarde: ze zijn als het ware mijn ogen en oren achter de voordeur. Bovendien zijn ze een grote steun voor de mantelzorgers. Ze hebben een belangrijke rol in dit vaak verdrietige proces."