Sinds we kampen met het coronavirus werkt het zorgpersoneel onder extreme omstandigheden. Dit maakt het risico op psychische problemen groter, zegt gezondheidspsycholoog Huub Buijssen. In zijn boek Collegiale ondersteuning en peer support. Een praktische gids voor professionals in de zorg en welzijn, legt hij uit hoe.

Veel zorgmedewerkers komen nu in overweldigende situaties terecht. Wat doet dat mentaal met ze?

"De druk op deze groep is enorm. In korte tijd overleden er opeens veel patiënten tegelijk. Omdat naasten hier vaak niet bij waren, moesten verpleegkundigen en artsen die rol vervullen. Dat is emotioneel zwaar."

"Ook is er onder zorgpersoneel veel angst om zelf besmet te raken of anderen te besmetten. Maar de grootste uitdaging is de voortdurende onzekerheid rondom het virus en de situatie. Wij mensen kunnen slecht met onzekerheid omgaan, dat is een grote stressfactor. Alles bij elkaar kan dit leiden tot depressieve gevoelens en slapeloosheid."

Zes weken geleden verscheen uw boek Collegiale ondersteuning en peer support. Hierin stelt u dat hulp van een psycholoog bij zorgmedewerkers niet direct nodig is.

"Dat klopt. Uit ervaring met eerdere rampen weten we dat zorgmedewerkers hun hart in eerste instantie het liefst luchten bij collega's. Mensen direct naar een psycholoog sturen is bovendien helemaal niet wenselijk. Hij of zij kan dan gaan denken dat het heel ernstig met hem of haar gesteld is en dat is niet bevorderlijk voor het herstel.

"Bovendien geef je hierdoor naar de directe omgeving het verkeerde signaal af, namelijk dat zij niets hoeven te doen omdat degene om wie het gaat al goede hulp krijgt. Ook kan het zijn dat ze hierdoor denken dat hulp bieden heel moeilijk is en dat dit alleen door een psycholoog gedaan kan worden.”

Is dat dan niet zo?

"Nee. Het is hierbij wel belangrijk om een onderscheid te maken tussen een psychotrauma en een posttraumatische stressstoornis (PTSS) Het eerste is een normale reactie na een heftige gebeurtenis, het tweede een abnormale.

Het onderscheid is de duur ervan. Het is heel normaal als je eerste maand na de gebeurtenis last hebt van klachten, pas als deze langer aanhouden is het raadzaam professionele hulp in te schakelen. De meeste mensen beschikken echter van nature over genoeg veerkracht en zijn na een maand van hun hun klachten af."

“Een tip voor zelfzorg is rust, reinheid, regelmaat. Dat lijkt een open deur, maar is het niet.”
Huub Buijssen

Hoe kunnen collega's in de zorg elkaar steunen?

"Dat kan op veel manieren. Een belangrijk advies is dat je nooit uit moet gaan van je eigen manier van verwerken. De een doet dit door te praten, de ander wil met rust gelaten worden. Vraag dus waar iemand behoefte aan hebt.

Een tip voor zelfzorg is rust, reinheid, regelmaat. Dat lijkt een open deur, maar is het niet. Zeker als het stressvolle situaties betreft. Zorg dat je acht uur slaapt en voldoende pauzes neemt. Of hier ruimte voor is, is uiteraard ook de verantwoordelijkheid van de leidinggevende."

Heeft de coronacrisis het thema psychische nazorg van zorgpersoneel op de agenda gezet?

"Jazeker. Ook omdat ook leidinggevenden zelf nu veel stress ervaren. Daardoor zijn zij ook nu extra doordrongen van het belang hiervan."

Huub Buijssen schreef voor zorgmedewerkers ook de brochure Overeind blijven in tijden van Corona.