Nu we plastic rietjes, tasjes en onnodige verpakkingen langzaam links laten liggen met in ons achterhoofd de alsmaar groeiende plastic soep, blijven vrouwen nog altijd hun menstruatieproducten weggooien. Volgens de Europese Commissie zijn alternatieven lastig te vinden. Maar ze zijn er wel.

Inbrenghulzen, verbandjes met sterk absorberend materiaal, gebleekt katoen in sanitaire zakjes: menstruatieproducten staan op nummer vijf van meest voorkomende plastic troep op de Europese stranden.

“Er belanden geen plastic producten in zee, maar het uitspoelen van de cups kost een hoop warm water en dus energie”
Milieu Centraal

Nederlandse vrouwen gooien gedurende hun leven ongeveer 10.000 tampons of maandverbanden weg, rekende Milieu Centraal uit. Alternatieven, de menstruatiecups en wasbaar maandverband, zijn verre van nieuw. Toch maken ze pas sinds kort een voorzichtige opmars.

Menstruatiecups bestaan al eeuwen

Al in 1867 werd er patent aangevraagd op de eerste menstruatiecups, maar het product sloeg lang niet aan bij de doelgroep. Pas sinds kort liggen ze ook in de drogisterijschappen in veel variaties: de Looncup, Divacup, OrganiCup, EcoCup.

“Er worden vaak oude lappen gebruikt, aarde, bananenbladeren; van alles.”
Mascha Singeling

Net als tampons worden menstruatiecups in de vagina ingebracht, maar het bloed wordt verzameld in het cupje, dat 10 tot 38 millimeter bloed aankan. De menstruatiecup moet elke vier tot twaalf uur worden geleegd, afhankelijk van de menstruatie en het type cup.

Een menstruatiecup is een klein bekertje van rubber of siliconen, die in de vagina worden ingebracht en daar het bloed opvangen. De cups gaan jaren mee, zo'n vijf tot vijftien jaar, maar het milieuvoordeel is lastig te berekenen, zegt Milieu Centraal. Er belanden geen plastic producten in zee, maar het uitspoelen van de cups kost een hoop warm water en dus energie.

Wasbaar maandverband in de strijd tegen menstruatiearmoede

Wie afvalvrij wil menstrueren heeft ruime keus uit uitwasbaar maandverband, maar dat moet wel online worden gekocht. Op knutselwebsite Etsy en honderden webshops zijn ze te koop: maandverbandjes van biologisch katoen in leuke printjes. Voor de meeste milieuwinst: laten weken na gebruik en op veertig graden meewassen.

Wasbaar maandverband is niet alleen beter voor het milieu - het draagt ook bij aan de bestrijding van zogenoemde 'menstruatiearmoede'; geen toegang hebben tot maandverband én geen toegang tot kennis over hygiënisch menstrueren.

Ontwikkelingsorganisatie Plan International werkt aan menstruatieprojecten in onder andere Oeganda en Indonesië, en onderdeel van de projecten is het naaien van wasbaar maandverband op scholen, door zowel jongens als meisjes. Wegwerpmateriaal, zoals Always en Libresse, wordt ook in die landen gebruikt, maar is vaak te duur, vertelt programmamanager Mascha Singeling.

Bovendien is er in deze landen vaak een slechte afvalvoorziening en moet het gebruikte maandverband ter plekke worden verbrand. "Wasbaar maandverband, naast praktisch en duurzaam, helpt bij een hygiënische menstruatie. Er worden vaak oude lappen gebruikt, aarde, bananenbladeren; van alles."

"Ons programma richt zich op het doorbreken van het taboe op menstruatie, zodat meisjes naar school durven als ze ongesteld zijn en gezondheidsklachten afnemen. Dat zijn bijvoorbeeld vaginale ontstekingen door het te lang dragen van onhygiënische oude lappen en dat komt voort uit onwetendheid."