We verwachten te veel van psychotherapie, stelt arts en systeemtherapeut Flip Jan van Oenen in zijn boek Het misverstand psychotherapie . "Het doel moet niet zijn om te veranderen, maar om pijn te leren verdragen."

Uw boek heet Het misverstand psychotherapie. Welk misverstand bestaat er volgens u over therapie?

"Het grootste misverstand is dat psychotherapie een universeel redmiddel is waarmee je grote en ingrijpende verandering teweeg kan brengen. Maar het effect is veel bescheidener dan vaak wordt gedacht. Een ander misverstand is dat we nu meer inzicht hebben in de werking van psychotherapie dan zestig jaar geleden. Ook dat is niet waar. En ten slotte verschijnen er steeds nieuwe therapievormen die betere resultaten claimen, maar op het moment dat dit wetenschappelijk getoetst wordt, blijkt dat niet te kloppen."

De druk op de ggz is enorm. Hoe kunnen we die grote behoefte aan psychische hulp verklaren?

"Er is altijd psychisch lijden geweest en dat zal er ook altijd blijven. Maar doordat wij als geestelijke gezondheidszorg de suggestie wekken dat we dit lijden steeds beter kunnen oplossen, jagen we de vraag steeds verder aan."

Hoe kunnen we dit 'misverstand' ophelderen?

"Door als ggz-instelling goed te informeren en bij aanvang van behandeling aan te geven dat iemand geen wonderen moet verwachten. Op dit moment heerst het idee dat je door therapie kan en moet veranderen. Ik vind dat het veel meer over het leren verdragen van je lijden moet gaan. Daar kan een therapeut bij helpen. Slechts een klein percentage van de mensen verandert daadwerkelijk door therapie. Overigens kun je ook zeggen dat leren verdragen van pijn op zichzelf al een grote verandering is."

“Er is een grote groep mensen, onder wie cliënten met ernstige anorexia of chronische depressie, die aan het plafond zit van wat er voor hen te bereiken valt.”

Als oplossen niet het doel is, wanneer is een behandeling dan geslaagd?

"Dat is heel moeilijk te zeggen en verschilt per persoon. De meeste vooruitgang wordt geboekt in de eerste drie tot vijf sessies. Al in een paar sessies kan de therapeut iemand helpen inzien of doen ervaren dat dingen die in eerste instantie onverdraagbaar leken toch te verdragen zijn. Soms heeft iemand langer nodig en het kan de moeite waard zijn om iemand die tijd te gunnen."

"Maar meer therapie betekent lang niet altijd vooruitgang. De gedachte is nu dat mensen beter zouden worden als ze meer en betere hulp zouden krijgen. Dat is niet realistisch. De Nederlandse gezondheidszorg behoort tot de beste ter wereld. Er is helaas een grote groep mensen, onder wie ook cliënten met ernstige vormen van anorexia of chronische depressie, die aan het plafond zit van wat er voor hen te bereiken valt."

Therapeuten behalen gemiddeld bij 60 procent van hun cliënten resultaat. Waar moet je als cliënt op letten als je bij dat percentage wil horen?

"Allereerst moet je een beetje mazzel hebben: als je van nature voldoende veerkracht hebt, zul je er eerder baat bij hebben. Daarnaast is de klik tussen jou en je therapeut belangrijk. Het beste is als je ervaart dat iemand je erkenning geeft voor je lijden, maar je tegelijkertijd uitdaagt om hier op een andere manier naar te kijken."