Komende zondag is het Internationale Vrouwendag: tijd om even stil te staan bij de vrouwelijke gezondheidszorg. Die loopt namelijk nog altijd achter, ook in Nederland. Vijf vragen aan hoogleraar cardiologie voor vrouwen Angela Maas.

Hoe kan het dat de vrouwelijke gezondheidszorg achterloopt?

"De mannelijke patiënt is lange tijd de norm geweest. Denk maar aan The human body van Leonardo Da Vinci, het wereldberoemde schilderij van een naakte man in een cirkel. Het is al 550 jaar oud en nog altijd is het mannelijk lichaam het uitgangspunt."

Wat is daarvan het gevolg?

"Dat vrouwelijke kwalen soms als atypisch worden gezien. Er is vaak ook veel minder onderzoek naar gedaan. Onderzoek werd lange tijd voornamelijk uitgevoerd door mannen op mannen."

Waarom?

"Omdat mannen makkelijkere proefpersonen zijn; ze hebben geen last van schommelende hormonen. Ook proefdieren waren tot vijf jaar geleden uitsluitend mannelijk. Nu mag dat niet meer. Als je alleen maar mannelijke proefdieren of -personen in je studie gebruikt, krijg je simpelweg geen subsidie."

“Soms worden vrouwen bij de huisarts of in het ziekenhuis niet serieus genomen. Dan zit het ‘tussen de oren’.”
Angela Maas

Maar vrouwenlichamen verschillen toch enorm van die van mannen?

"Precies. Vrouwelijke geslachtshormonen hebben invloed op allerlei processen in het lichaam, onder andere op de nieren, de hersenfunctie, emoties en het afweersysteem. Maar veel van de klachten die dat geeft, begrijpen we niet goed, omdat er nog niet veel onderzoek naar is gedaan."

"Soms worden vrouwen bij de huisarts of in het ziekenhuis niet serieus genomen. Dan zit het ‘tussen de oren’. Of het is te wijten aan de overgang en zal het ‘vanzelf wel overgaan’. Het gevolg is dat vrouwen soms niet de juiste zorg krijgen."

Zijn daar voorbeelden van?

"Hartklachten zijn een goed voorbeeld. Die uiten zich bij vrouwen vaak anders dan bij mannen. Het hart werkt hetzelfde, maar de manier waarop de aderen verkalken, verschilt. Bij mannen slibben de grote kransslagaders dicht. Bij vrouwen zijn het vaak de kleine vaatjes die verouderen en spasme komt meer voor (vaatkramp)."

"Dat geeft andere klachten. Maar omdat we bij een hartinfarct vaak denken aan een oudere man die naar zijn borst grijpt, denken we bij een jonge vrouw met pijn tussen de schouderbladen of kramp in de kaken niet altijd meteen aan hartklachten. Met alle gevolgen van dien: vrouwen komen vaak veel later in het ziekenhuis terecht en overlijden uiteindelijk vaker aan hartkwalen dan mannen."

Is er ook goed nieuws?

“Er wordt niet alleen steeds meer onderzoek gedaan naar verschillen tussen mannen en vrouwen, maar ook naar specifiek vrouwelijke gezondheid. Maar we zijn er nog lang niet. Als we zo doorgaan, kunnen we over honderd jaar pas spreken van echte gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Daar is meer onderzoek voor nodig. Als artsen moeten we klachten van vrouwen serieus nemen, ook als we ze niet begrijpen. Daarnaast moeten sekse en gender onderdeel van de opleiding geneeskunde worden."

"Ook de ongelijkheid in de zorgverlening kan beter. 70 procent van de zorgmedewerkers is vrouw. Maar op leidinggevend niveau is dat slechts 25 procent. Bovendien verdienen vrouwen minder dan mannelijke collega’s. Bied vrouwen carrièreperspectief en beloon ze. We hebben vrouwen nodig in de zorg. Bovendien zal vrouwelijke gezondheidszorg zo vanuit een eigen interesse hoger op de agenda komen te staan. Dat zijn ontwikkelingen die hand in hand gaan."

Angela Maas is hoogleraar cardiologie voor vrouwen aan de Radboudumc. Daarnaast is zij in 2020 VN-vrouwenvertegenwoordiger en gaat zij op 8 maart met een delegatie uit Den Haag naar de VN-vergaderingen in New York over vrouwenrechten.