Tegen iemand met een eetprobleem zeggen dat hij of zij "gewoon even moet eten" heeft geen enkele zin. Ook complimentjes geven wanneer iemand weer aangekomen is, kan verkeerd uitpakken. Hoe help je iemand met een eetstoornis dan wel?

"Ik zie dat je bent aangekomen! Wat fijn dat het beter gaat." Toen hulpverlener bij stichting voor de behandeling van eetstoornissen Human Concern Asli Hoek (32) een aantal jaar geleden zelf met anorexia kampte, kreeg ze dit wel eens te horen.

Gezond gewicht zegt niet alles

Maar wat mensen die deze goed bedoelde opmerkingen maakten niet wisten, was dat het eigenlijk helemaal niet beter ging. "Mensen met een eetstoornis die in behandeling zitten komen vaak aan omdat ze moeten eten volgens verplichte eetlijsten", legt Hoek uit. "Maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. Dat gold ook voor mij."

Elke Wezenberg is als GZ-pscycholoog werkzaam bij het expertise centrum voor eetstoornissen Amarum. "Onder een eetstoornis gaat vaak een ander probleem schuil", zegt ze. "Dat kan van alles zijn. Bijvoorbeeld een vervelende thuissituatie of misbruik. Wanneer iemand met veel onzekerheden in zijn of haar leven kampt, kan afvallen of extreem gezond eten voor iemand een manier zijn om controle en grip te krijgen."

“Niet iedereen die met een eetstoornis kampt, is extreem dun.”
Elke Wezenberg, GZ-psycholoog

Een groot misverstand over eetstoornissen, is dat je dit altijd aan iemand zou moeten kunnen zien. "De kern van een eetstoornis is dat iemand voortdurend bang is om aan te komen", legt Wezenberg uit. "Maar dat betekent niet dat iedereen die met een eetstoornis kampt extreem dun is."

Ze vervolgt: "Sommige mensen gaan juist overeten als ze zich verdrietig of boos voelen. Vervolgens proberen ze op een obsessieve manier om weer van die calorieën af te komen. Je hebt ook een categorie voor wie gezond eten een obsessie is. Die groep blijft wel gewoon op gewicht."

Een opmerking als "Huh, heb je een eetstoornis? Je bent helemaal niet zo dun!" kan volgens Hoek dan ook heel pijnlijk zijn. "Daarmee bagatelliseer je het probleem. Dan voelt iemand zich niet serieus genomen."

Maak geen opmerkingen over uiterlijk

Wezenberg adviseert om tegen mensen die kampen met een eetstoornis überhaupt geen opmerkingen te maken over hun uiterlijk. Ook niet als dit positief bedoeld is. "Wat je er ook over zegt, iemand met een eetstoornis interpreteert dit altijd verkeerd. Iemand met ondergewicht wil er bijvoorbeeld helemaal niet "goed uitzien", die ziet dit namelijk als te dik."

“Door te beginnen over gewicht, leg je de nadruk daar weer op.”
Elke Wezenberg, GZ-pscycholoog

Bovendien is het volgens Wezenberg juist de bedoeling dat iemand met een eetstoornis minder op zijn of haar gewicht gaat focussen. "Door erover te beginnen, leg je daar de nadruk weer op."

Met bovenstaande dingen kun je natuurlijk alleen rekening houden als je al weet dat iemand met een eetstoornis kampt. Maar wat als je dit slechts vermoedt?

Het kan even duren voordat je als omgeving doorhebt dat iemand een eetstoornis aan het ontwikkelen is , zeker wanneer diegene geen gewicht verliest. Als iemand steeds vaker etentjes mijdt of hele specifieke eisen heeft over wat er op tafel wordt gezet kan dit volgens Wezenberg een teken aan de wand zijn.

Probeer niet te pushen

Wat je vervolgens moet doen? "Laat weten dat je je zorgen maakt zonder te pushen", adviseert Hoek. "Als iemand ontkent heeft het geen enkele zin om erover door te gaan." Heel erg gaan letten op wat iemand eet, is ook niet verstandig. "Destijds was mijn eetstoornis het enige wat me houvast gaf", legt Hoek uit. "Als iemand zich dan ging bemoeien met mijn eetpatroon voelde ik me heel onveilig en sloot ik me alleen maar af."

Het beste is volgens Hoek om er gewoon voor iemand te zijn en leuke dingen met diegene te doen. "Dan kan het zijn dat hij of zij je op een gegeven moment vanzelf in vertrouwen neemt." Maak je je echt heel veel zorgen? Dan kun je iemands ouders inlichten. Hoek: "Vertel degene om wie het gaat wel altijd dat je dit gaat doen."

Zoek hulp in plaats van boos te worden

Als ouder kan het heel frustrerend en beangstigend zijn om toe te moeten kijken hoe je kind zichzelf uithongert. Zeker als hij of zij hier ook nog over liegt. Daar boos om worden is dan ook een menselijke reactie. "Je schiet er alleen niets mee op", zegt Wezenberg. "Bedenk dat je kind ziek is en vanuit daar handelt. Boos worden zorgt alleen maar voor meer verwijdering tussen jou en je kind."

Ze adviseert ouders om hulp te zoeken. "Maak eerst een afspraak met de huisarts. Die kan je vervolgens doorverwijzen naar een specialist die je kan vertellen hoe je samen met je kind tegen de ziekte kunt vechten."