Sinds vorig jaar kan iemand met obesitas bij een specialist een tijdelijke maagballon inslikken en via die manier afvallen. Na zestien weken verlaat de ballon het lijf weer. Hoe werkt dit en wat gebeurt er na die zestien weken?

Een ballon inslikken die je een vol gevoel geeft, waardoor je minder eet en dus zal afvallen. Het is een oplossing voor mensen met obesitas en een Body Mass Index (BMI) van 27 of hoger. Zij komen meestal niet in aanmerking voor een maagverkleining.

De Elipse-maagballon wordt ingeslikt en blijft vervolgens zestien weken in de maag zitten. De specialist vult de ballon via een katheter met een speciale vloeistof, je hoeft dus niet onder het mes.

De gevulde ballon zorgt ervoor dat je minder eet, zonder honger te hebben. Volgens de Nederlandse Obesitas Kliniek leidt deze maagballon tot een gemiddeld gewichtsverlies van 15 kilo. Na driehonderd ballonnen geplaatst te hebben in 2019, is het doel voor 2020 om er 750 te plaatsen.

Deze maagballon wordt niet vergoed door de verzekering en kost 4.000 euro om geplaatst te krijgen.

Meer dan de helft van volwassenen is te zwaar

Overgewicht is de laatste jaren een steeds terugkerend onderwerp geweest. Nederlanders worden te zwaar, in 2018 had 50,2 procent van de Nederlanders ouder dan achttien jaar overgewicht, aldus het RIVM.

Het zijn vaker mannen dan vrouwen die overgewicht hebben. Bij overgewicht is er sprake van een BMI van 25 of hoger. Bij een BMI hoger dan 30 is er sprake van obesitas. Vrouwen hebben dit vaker dan mannen.

Bij een maagverkleining moet de BMI hoger zijn dan 40, maar er zijn uitzonderingen. Bij een BMI van 35 gecombineerd met andere problemen of ziektes, of een BMI van 30 gecombineerd met oncontroleerbare diabetes, kan een maagverkleining ook een optie zijn.

De BMI wordt gebaseerd op de verhouding tussen iemand lengte en gewicht. Een gezond BMI is tussen 18,50 en 25. Voor kinderen gelden er andere getallen, afhankelijk van leeftijd en geslacht.

Resultaten van eerdere versies van maagballon vielen tegen

De maagballon heeft al een langere historie dan deze inslikbare variant, legt obesitaschirurg Simon Nienhuijs van het Catharina Ziekenhuis uit. Maar de resultaten van de voorganger van de inslikbare ballon vielen tegen, vooral op lange termijn. Bovendien moest deze eerdere maagballon via een slang in de slokdarm naar de maag verplaatst worden tijdens een operatie.

"Er waren ook wel wat technische problemen die naar voren kwamen. De ballon ging bijvoorbeeld kapot, verplaatste, of sloot de boel af. Bovenop het feit dat er teleurstellende resultaten in gewichtsdaling was bij patiënten, is deze maagballon in ons land weer van het toneel verdwenen."

“Er is nog niet veel bekend over het effect van de maagballon, daarom wordt hij niet vergoed.”
Simon Nienhuijs, obesitaschirurg

De inslikbare variant kent de obesitaschirurg alleen van verhalen. In het Obesitascentrum van het Catharina Ziekenhuis waar Nienhuijs werkt wordt deze niet aangeboden. "Er is ook nog niet veel informatie beschikbaar over het effect ervan, op korte en vooral op lange termijn. Daarom wordt de maagballon ook niet door de verzekering vergoed."

Nienhuijs kan zich voorstellen dat deze maagballon effect heeft op de korte termijn. Maar waar een maagverkleining een leven lang effect heeft, is dat bij deze maagballon niet het geval.

Alles draait om begeleiding

Na zestien weken en bijbehorend gewichtsverlies, is de persoon weer op zichzelf aangewezen. Daarom draait alles om de langdurige multidisciplinaire begeleiding die erbij komt, aldus Nienhuijs. Bij een operatie is dit begeleidingstraject vijf jaar lang. Na het inslikken van de maagballon krijgt iemand twaalf maanden begeleiding.

“Alleen een ingreep of maagballon volstaat niet, mensen moeten hun levensstijl aanpassen.”
Simon Nienhuijs

Mensen met morbide of 'normale' obesitas hebben een ziekte, legt Nienhuijs uit. "Dus alleen een ingreep of maagballon volstaat niet. Zij moeten aanpassingen doorvoeren in hun leven en eetgewoonten en dat blijven volhouden."

Het gevaar na gewichtsverlies is het gevreesde jojo-effect. Hierbij valt iemand na (aanzienlijk) gewichtsverlies in het oude patroon en komen de kilo's er vlot weer bij. Zo'n teleurstelling, die sommige mensen meerdere malen meemaken, is ook niet bevorderlijk voor de psychische gesteldheid, aldus Nienhuijs.

Jarenlang hulp nodig

Er komt dus meer bij kijken dan alleen tijdelijk een maagballon, een gezonde leefstijl is vereist om het gewichtsverlies vast te houden. Er is steeds meer aandacht voor leefstijl, ziet ook Nienhuijs. "Er wordt gesproken over gezond leven en gezonde voeding, rust en regelmaat. En daar hebben mensen met obesitas ook hulp bij nodig, jarenlang."

Desondanks worden er volgens Nienhuijs in de achttien landelijke centra voor obesitas meer dan tienduizend maagverkleiningen per jaar gedaan bij mensen met obesitas. "Er zijn nog veel meer aanmeldingen, maar om verschillende redenen komt niet iedereen door de screening heen."

Uiteindelijk draait het om het totaalpakket van een ander eetpatroon, een nieuwe leefstijl en de wil om vol te houden. Vraag vooral hulp hierbij, benadrukt Nienhuijs. "Met hulp kan je ervoor zorgen dat je de juiste manier vindt voor een interventie die ook op lange termijn effect heeft."