Nooit eerder waren er zo veel alleenstaanden in Nederland: 22 procent van de volwassenen leeft zonder partner, blijkt uit cijfers van het CBS. Natuurlijk zijn er happy singles, maar volgens Hannah Cuppen, psycholoog en auteur van het boek Liefdesbang, saboteren veel mensen de liefde zonder dat ze het zelf doorhebben.

Waarom zijn er zo veel singles?

"Dat heeft met meerdere dingen te maken. Vroeger waren mannen en vrouwen veel afhankelijker van elkaar. De man verdiende het geld en de vrouw zorgde voor de kinderen en het huishouden. Nu zijn mensen veel autonomer, de stap om uit elkaar te gaan is dan sneller gezet."

"Maar er is meer aan de hand. We dragen onbewust veel trauma's mee die we hebben overgenomen van onze ouders of soms zelfs grootouders. Die kunnen ons bij het aangaan of in stand houden van relaties behoorlijk in de weg zitten."

Leg eens uit.

"Wanneer je de eerste paar jaar van je leven de aandacht en liefde krijgt die je nodig hebt, ontwikkel je je op een 'veilige gehechte' manier. Dit betekent dat je intimiteit durft aan te gaan, maar ook dat je je niet te afhankelijk opstelt van de ander. Helaas verloopt het niet bij iedereen zo."

“Mensen met verlatingsangst hebben de neiging zich aan de ander vast te klampen.”

"Bijvoorbeeld omdat je ouders emotioneel onbereikbaar waren en je niet de aandacht hebben gegeven die je nodig had of omdat ze juist boven op je zaten en je niet de ruimte kreeg om zelf de omgeving te verkennen. Soms gaat het zelfs een generatie terug en geven je ouders hun eigen trauma's door. Als kind ontwikkel je hierdoor onbewuste overlevingsstrategieën. Wanneer je volwassen bent, kunnen die zich in je liefdesleven manifesteren in de vorm van verlatingsangst of bindingsangst."

Wat is het verschil tussen verlatings- en bindingsangst?

"Mensen met verlatingsangst hebben de neiging zich aan de ander vast te klampen, terwijl mensen met bindingsangst emotionele nabijheid het liefst mijden. Ironisch genoeg trekken deze twee types elkaar aan en belanden ze in een patroon van aantrekken en afstoten. De persoon met bindingsangst is namelijk bang voor intimiteit, maar verlangt hier diep vanbinnen ook naar."

"Degene met verlatingsangst daarentegen heeft een diep verlangen om zich te verbinden, maar is hier tegelijkertijd bang voor. Hij of zij is zich echter vaak niet bewust van die angst en trekt daardoor 'toevallig' steeds niet-beschikbare partners aan. Zo dansen beiden partners om elkaar heen en komt het nooit tot een gelukkige relatie."

Maar je kunt toch ook gewoon pech hebben in de liefde?

"Natuurlijk kun je een keer pech hebben en tegen een onbeschikbaar of juist extreem claimerig iemand aanlopen. Als het goed is, leer je daarvan en gebeurt het je niet nog een keer."

“Als je keer op keer blijft hangen aan types die emotioneel niet beschikbaar zijn, is het tijd om kritisch naar jezelf te kijken.”

"Maar als je keer op keer blijft hangen aan types die emotioneel niet beschikbaar zijn of wanneer je iedereen afwijst en van de ene relatie naar de andere hopt, is het tijd om eens kritisch naar jezelf te gaan kijken."

Stel: het probleem ligt bij jou. Kun je er dan iets aan doen of moet je je er dan bij neerleggen dat een gelukkig liefdesleven niet voor jou is weggelegd?

"Je kunt er zeker iets aan doen. Maar makkelijk is het niet. Om je hechtingsstijl te veranderen zul je de pijn die je als kind onderdrukt hebt, moeten toelaten. Dit betekent dat je met heftige gevoelens geconfronteerd wordt."

“Verlatings- en bindingsangst kunnen ook voorkomen binnen een relatie of een huwelijk.”

"Dat verklaart ook waarom sommige mensen blijven hangen in slechte relaties waar ze helemaal niet gelukkig van worden. De angst om op zichzelf teruggeworpen te zijn is zo groot dat ze een scheiding niet aandurven."

"Een groot misverstand is dat de dynamiek tussen verlatingsangst en bindingsangst zich alleen voordoet bij singles. Maar die kan zich ook afspelen binnen een huwelijk. Bijvoorbeeld wanneer er geen sprake is van intimiteit en partners zich emotioneel niet écht met elkaar verbinden."

Verlatings- en bindingsangst is niet alleen een probleem bij singles, het komt ook voor binnen relaties en huwelijken. (Foto: Thinkstock)

Hoe doe je dat, het toelaten van je eigen 'kindpijn'?

"In mijn trainingen werk ik met veel oefeningen om die pijn, die diep in je lijf ligt opgeslagen, te doorvoelen. Dat heb ik zelf ook gedaan om van mijn verlatingsangst af te komen. Alleen erover praten helpt niet."

"Ik ken mensen die mijn boek uit hun hoofd kennen en de dynamiek tussen verlatingsangst en bindingsangst in theorie goed snappen. Maar omdat ze die kindpijn nog niet hebben doorleefd, blijven ze dezelfde patronen herhalen. Wanneer je de moed hebt om die oude pijn toe te laten en te voelen kun je die dynamiek veranderen."

Dus als je die pijn helemaal hebt doorleefd loop je die foute man of vrouw gewoon voorbij?

"Misschien voel je die aantrekkingskracht nog wel even, maar doe je er niets mee. Ook is de kans groot dat je andere types gaat aantrekken. Wanneer er wezenlijke dingen vanbinnen veranderen, heeft dat een positieve invloed op je liefdesleven."

Hannah Cuppen is psycholoog en auteur van de bestseller Liefdesbang waarvan meer dan 50.000 exemplaren werden verkocht. Ook won ze hiermee de publieksprijs voor het Beste Spirituele Boek 2015. Cuppen worstelde zelf met verlatingsangst en is inmiddels gespecialiseerd in de dynamiek tussen verlatings- en bindingsangst.