Moeite met opstaan, vermoeidheid of een neerslachtige gevoel… Het zijn veelgehoorde winterklachten op het spreekuur van Edwin de Vaal (47), huisarts in Nijmegen. Deze week beantwoordt hij de vraag: valt er iets te doen tegen de winterblues?

Bestaat dat echt, de winterblues?

"Ja. Sommige mensen hebben in de winter echt last van vermoeidheid, lusteloosheid, somberte en moeite met opstaan. Dat fenomeen wordt winterblues genoemd."

Waardoor worden die klachten veroorzaakt?

"De symptomen worden veroorzaakt door een gebrek aan daglicht tijdens de wintermaanden. De dagen zijn korter, het is pas laat licht en het wordt al vroeg weer donker."

"Daglicht zorgt er via allerlei hormonale processen voor dat we fit, vrolijk en alert zijn en dat we 's ochtends met energie aan de dag beginnen."

In de winter krijgen we dus te weinig licht 'binnen'?

"Juist. Daglicht wordt via het netvlies in de ogen geregistreerd. Het netvlies zendt naast wat je ziet ook allerlei andere signalen naar het brein en beïnvloedt zo de aanmaak van verschillende stoffen. De gelukshormonen dopamine en serotonine bijvoorbeeld."

“In de winter registreert het netvlies minder daglicht.”
Edwin de Vaal, huisarts

"In de winter wordt dat signaal zwakker omdat het netvlies minder daglicht registreert. Dat is ook wel logisch, in de winter houdt ook de natuur zich rustiger en daar zijn we toch een onderdeel van. Dit kan bij sommige mensen zorgen voor vermoeidheid en somberte."

Is er iets te doen tegen die winterblues?

"Probeer zoveel mogelijk daglicht mee te pakken. Ga naar buiten zodra de zon op zijn hoogste punt is en maak ook later op de dag nog eens een ommetje. Verplaats je werkplek naar een plek waar veel daglicht binnenvalt."

Moet het per se daglicht zijn?

"Ja, het licht van een gewone lamp bevat niet de goede soorten frequenties licht en heeft dus ook niet het positieve effect op je brein van daglicht. En zonnebanklampen bevatten vooral uv, wat niet alleen erg schadelijk is voor je huid maar ook voor je ogen."

“Ga zoveel mogelijk naar buiten, ook op een bewolkte winterdag.”
Edwin de Vaal, huisarts

"Er zijn wel speciale daglichtlampen en lichttherapieapparaten die het goede soort licht geven en de positieve effecten van natuurlijk daglicht nabootsen."

"Maar ga in de eerste plaats gewoon veel naar buiten. Daar pak je altijd meer 'goed' licht mee dan binnen. Zelfs op een bewolkte winterdag. En beweeg! Beweging heeft een gunstig effect op je humeur en mentale gezondheid."

Heb je nog meer tips?

"Ons lichaam gaat op dezelfde manier met de kortere daglichtperiode om als in de tijd van onze voorouders die in grotten leefden. In die tijd was het een teken voor mensen om naar een lagere versnelling te schakelen en iets minder te doen. Het was een teken dat het winter was. En dat betekende dat er minder voedsel beschikbaar was en dat er zuinig moest worden omgesprongen met energie."

"Tegenwoordig leven we 's winters in hetzelfde tempo als in de zomer. We moeten van alles. Als je last hebt van de winterblues is het geen gek idee om een tandje terug te schakelen. We hebben in de winter gewoon iets minder energie dan in de zomer."

Iedere week beantwoordt De Vaal, huisarts in Nijmegen, een veelgestelde of opvallende vraag uit zijn praktijk op NU.nl.