Familieruzies kunnen de aankomende feestdagen flink onder druk zetten, door frustraties of iemands afwezigheid. Waarom zijn er vaak problemen in families en hoe voorkom je dat het uit de hand loopt?

Wie het programma Het Familiediner kent, ziet in elke aflevering weer een familie met een conflict. Mensen die boos of gefrustreerd zijn, en niet meer om de tafel willen met een familielid. Het vroegere Het Spijt Me met Caroline Tensen speelde ook volop in op dit soort situaties.

Familieruzies kunnen over van alles gaan, maar geld speelt het vaakst een rol, blijkt uit een onderzoek van Netwerk Notarissen uit 2016 onder 1.300 ondervraagden.

Dit onderzoek toonde dat 47 procent van de Nederlanders geen contact meer heeft met één of meerdere familieleden. Vaak zijn het broers en zussen die niet meer praten. Ook vindt drie kwart van de ondervraagden dat de situatie onherstelbaar is.

Ruzies ontstaan vaak door onbegrip of misverstanden, aldus familiepsycholoog Dave Niks. Dit kan voor ruzies tussen ouders en kinderen zorgen, of tussen kinderen onderling. Andere keren draait het om schoonfamilie waar het niet mee botert.

Conflicten gaan over erkenning

Mediator Gert Vonk van Bureau Mayet ziet dat de conflicten vaak over erkenning gaan. "Bijvoorbeeld als een van de kinderen zich minder gewaardeerd voelt, of als zij voelen dat er nooit een luisterend oor is geweest thuis."

Het zijn vaak kwesties waarin slecht naar elkaar wordt geluisterd, aldus Vonk. "Daardoor ontstaat er vaak afstand tussen de partijen. Als het onbegrip onderling blijft bestaan, kan het contact al snel verwateren."

Tips voor het oplossen van een familieruzie

  • Familiepsycholoog Dave Niks: Kijk of je een de gelegenheid kan creëren om het conflict nog eens te bespreken. 
  • Familiepsycholoog Dave Niks: Probeer met Kerst af te spreken hoe je het toch gezellig kan houden, bijvoorbeeld door niet over de kwestie te spreken. Zet je trots dus een paar uur aan de kant.
  • Mediator Gert Vonk: Wees mild voor elkaar. Als je niet mild bent, dan kan je geen gesprek voeren.

Is er een conflict, dan kan er van alles spelen. Partijen verwijten elkaar dingen of vinden de ander vooral schuldig aan de situatie. Uiteindelijk wordt contact dan soms helemaal vermeden, waardoor de situatie blijft bestaan.

"Het ebt dan soms weg", aldus Niks. "Soms hoopt de ene partij dat de andere partij zich bij verjaardagen en feestdagen wel gedraagt of helemaal niet komt. Zo draai je er vooral omheen in plaats van de koe bij de hoorns te pakken."

'Het zal niet meer worden zoals het was'

Mensen die hulp zoeken bij het oplossen van een familieruzie, hebben soms de hoop al opgegeven, ziet Niks. "Ik zeg nooit dat iets niet meer goed komt, maar wel dat het niet meer zal worden zoals het was. Er zijn immers dingen gebeurd."

Beiden partijen vinden het vaak lastig om het initiatief te nemen om naar een oplossing te zoeken, ziet Vonk in de praktijk. "Soms moet er echt iets gebeuren om die stap te willen nemen, bijvoorbeeld omdat ouders ouder worden of door ziekte."

Soms ontstaat er na verloop van tijd ook een soort gemis. "Het contact is immers weg."

Familielid, vriend of mediator kan helpen

Maar hoe langer iets duurt, hoe moeilijker het is om de telefoon te pakken. Dat komt volgens Vonk vaak omdat er ook trots meespeelt. Daarom benaderen sommige mensen dan iemand van buitenaf, zoals een familielid of vriend die het initiatief kan nemen.

Een mediator kan in zo'n situatie een uitkomst bieden, maar niet elke partij zit op hulp van buitenaf te wachten. "Wij proberen ze dan uit te leggen dat de andere persoon dit belangrijk vindt en daarom hulp heeft ingeroepen. Dat helpt vaak uiteindelijk wel."

Nadat beide partijen op papier hebben gezet wat de kwestie is, zal de mediator kijken waar het probleem zit. Ook de redenen waarom eerdere lijmpogingen niet gelukt zijn, spelen dan een rol.

Reden van ruzie niet belangrijk, gehoord voelen wel

"Soms is de reden van de ruzie niet eens belangrijk, maar gaat het erom dat mensen zich niet gehoord voelen", aldus Vonk. Uiteindelijk moeten beide partijen de ruimte krijgen om spijt te betuigen en elkaar de kans geven om dat te doen.

Soms zijn mensen bang voor het resultaat van een toenaderingspoging, merkt Niks. "Maar ik zeg altijd: wat is het ergste dat kan gebeuren? Jullie hebben nu immers ook geen contact. Dat is soms een eyeopener."