Zelfmoord komt onder mannen twee keer zo vaak voor als onder vrouwen en mannen vragen ook veel later om hulp, zei Heleen Riper vorige maand tegen NU.nl. Volgens haar zijn mannen gebaat bij meer onderzoek naar hun mentale gezondheid. Raoul Vries is daarmee bezig. Hij vraagt zich af hoe het is gesteld met het mannelijk zelfbeeld. Het doel: een betere mannelijke mentale gezondheid én het onderwerp uit de taboesfeer halen.

Hoe kan het dat relatief veel mannen kampen met ernstige mentale problemen?

"Er zijn verschillende oorzaken. Een belangrijke oorzaak is het feit dat mannen pas veel later aan de bel trekken bij problemen dan vrouwen. Als coach zie ik mannen die pas in een heel laat stadium aankloppen voor hulp. Vaak hebben ze dan al langere tijd last van een burn-out of depressie."

Waarom kloppen ze pas zo laat aan voor hulp?

"Dat komt vaak door het beeld dat zij van zichzelf hebben of door het beeld dat ze denken dat de maatschappij van ze heeft: een man is stoer en sterk, mannen hebben hebben geen mentale problemen en ze vragen niet om hulp, maar lossen zélf hun problemen op. Dat is het beeld waarmee veel mannen zijn opgevoed. Ook maatschappelijk gezien bestaat dit beeld van mannen."

Je noemt het de hoogste tijd om het zelfbeeld van mannen in kaart te brengen. Waarom juist nú?

"Omdat mannen in de afgelopen tien jaar een stuk ongelukkiger zijn geworden. Uit recent onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat het aantal mannen met een laag psychisch welbevinden in tien jaar tijd met 67 procent is gestegen."

Hoe valt die toename te verklaren?

"Er gebeurt de laatste jaren van alles in de maatschappij. Vroeger was het 'makkelijker' om man te zijn. Als man was je meestal de enige kostwinner. Als hoofd van het gezin was je de baas. Dat was een duidelijke rol. In de huidige tijd moeten mannen zichzelf min of meer opnieuw uitvinden."

Hoe bedoel je?

"De rolpatronen veranderen: vrouwen zijn meer gaan werken en maatschappelijk gezien wordt van mannen steeds vaker verwacht dat ze een rol spelen in het huishouden en in de zorg voor de kinderen."

“Mannen spelen een rol in het huishouden, maar moeten ook stoer en sterk zijn.”
Raoul Vries

"Tegelijkertijd wordt van ze verwacht dat ze typisch mannelijke eigenschappen blijven bezitten: ze moeten stoer en sterk zijn. Dit zijn dingen die veel mannen ook van zichzélf verwachten. Veel mannen komen op die manier klem te zitten tussen wie ze zijn en wie ze denken te moeten zijn."

En daar worden ze depressief van?

"Er ontstaat een discrepantie tussen wie ze zijn, wie ze denken te moeten zijn en ook: wie ze geleerd hebben te zijn. Daar worden mannen niet direct depressief van, maar het leidt wel tot stress en spanning. En dat kan zich uiten in lichamelijke klachten en in sommige gevallen ook in depressie."

"Vaak duurt het zoals gezegd dan nog heel lang voor ze met die klachten bij een hulpverlener aankloppen. In sommige gevallen zien ze geen uitweg meer."

Kunnen mannen überhaupt over emoties praten? Volgens het cliché niet.

"Mannen zijn daar over het algemeen inderdaad minder goed in dan vrouwen. Dat komt meestal doordat ze het niet hebben geleerd en ook niet hebben geoefend. Vrouwen praten van jongs af aan met andere vrouwen. Als de nood aan de man komt, zijn ze in staat ook met een hulpverlener over emoties te spreken. Uit onderzoek blijkt dat mannen letterlijk minder woorden of taal kennen om over emoties te praten."

Speelt opvoeding hierbij een rol?

"Zeker. Jongens leren niet over emoties te spreken. Sterker: veel jongens worden opgevoed met het idee dat 'echte mannen' niet huilen. Dat zit maatschappelijk gezien diep ingebakken. Bij iedereen. Uit een onderzoek onder baby's blijkt dat jongens vanaf zes maanden oud minder aandacht krijgen voor hun emoties dan meisjes. Het uiten van kwetsbare emoties zoals huilen wordt daarmee ontmoedigd door de ouders."

"Het is een onbewust patroon, ingegeven door de ingesleten maatschappelijke overtuiging dat jongens sterk moeten zijn en niet kwetsbaar mogen zijn."

Wat is het doel van je onderzoek?

"Inzicht krijgen. Als mannen meer inzicht krijgen in zichzelf, de samenleving bewuster is van het zelfbeeld van mannen en hulpverleners mannen beter en eerder kunnen ondersteunen, wordt de samenleving daar in zijn geheel beter van. Mannen worden mentaal gezonder en daarmee betere versies van zichzelf: als partner, maar ook als vader. Zo kunnen ze bijvoorbeeld weer een beter voorbeeld zijn voor hun zonen."

Raoul Vries runt een bedrijf dat zich richt op coaching voor mannen, is eigenaar van het blog Moedige Mannen, student Toegepaste Psychologie en doet onderzoek naar de mentale gezondheid van mannen.