Er zijn online ontelbaar veel geheugentrainers verkrijgbaar. Maar werken ze ook echt? Hoogleraar Jaap Murre legt uit of je je geheugen überhaupt kunt trainen.

Apps en programma's die je geheugen trainen, klinken als een uitkomst. Zeker voor ouderen, bij wie het geheugen vroeg of laat hoe dan ook achteruit zal gaan.

Ze beloven allemaal min of meer hetzelfde: door spelletjes te spelen, verbeteren je geheugen en intelligentie. Toch wordt steeds duidelijker dat dit soort breintraining nauwelijks effect heeft.

"Er zijn verschillende technieken waarmee je op je bepaalde aspecten van je geheugen enorme prestatieverbeteringen kunt krijgen", vertelt Jaap Murre, hoogleraar theoretische neuropsychologie aan de Universiteit van Amsterdam.

“Je wordt alleen beter in het uitvoeren van de training zelf, het heeft geen effect op andere gebieden.”
Jaap Murre, hoogleraar theoretische neuropsychologie

'Je wordt alleen beter in het uitvoeren van de training zelf'

Een simpele techniek, die je volgens Murre in een half uurtje onder de knie hebt, leert je in een denkbeeldige straat in je hoofd in ieder huis een boodschap neer te zetten. Het resultaat: je kunt feilloos twintig boodschappen onthouden.

"Door technieken aan te leren waarmee je je geheugen zo efficiënt mogelijk inzet, is je geheugen in mijn ogen daadwerkelijk verbeterd", aldus Murre. "Maar je wordt alleen beter in het uitvoeren van de training zelf, het heeft geen effect op andere gebieden. Hetzelfde geldt voor brain games."

Als je door een dergelijke techniek bijvoorbeeld veel cijfers kunt onthouden, wil dat niet zeggen dat je ook veel namen kunt onthouden.

'Controlegroep zonder training ging bij test evengoed vooruit'

De onderzoeksgroep van Murre deed uitgebreid onderzoek naar het trainen van het geheugen. Ze liet een groep ouderen zes weken lang dagelijks met professionele spellen trainen. Voor, tijdens en na de onderzoeksperiode werden ze uitgebreid getest.

De mensen die de training volgden, bleken inderdaad op sommige tests beter te scoren. Maar de controlegroep, die nog niet met de training was gestart, ging evengoed vooruit.

"Onze conclusie was dan ook dat de training geen effect had", aldus Murre. "Die vooruitgang in beide groepen komt waarschijnlijk doordat de deelnemers gewend waren geraakt aan getest worden, en daardoor beter scoorden. Het waren weliswaar niet steeds exact dezelfde tests, maar deelnemers wisten wel wat voor soort testvragen ze konden verwachten."

"Deze resultaten werden bevestigd in een groot overzichtsartikel dat wij hebben gepubliceerd", aldus Murre. "Andere - vooral oudere - onderzoeken die een positief effect van de training zagen, zijn veelal uitgevoerd zonder controlegroep."

'Ga ermee door als je het leuk vindt, maar verwacht er niet te veel van'

Is Murre daarom geen voorstander meer van geheugentrainingapps op de telefoon of tablet? "Laat ik vooropstellen dat als je het leuk vindt, je er gewoon mee moet doorgaan. Je zult inderdaad zien dat je er steeds beter in wordt. Maar verwacht er verder niet te veel van."

Overigens is nog steeds niet bewezen dat geheugentraining op individueel niveau helemaal geen effect heeft, maar het effect is volgens Murre hoe dan ook erg klein.

Activiteiten die wél een bewezen effect op de hersenen hebben

Uit de wetenschappelijke literatuur is bekend dat er een aantal andere activiteiten zijn die een groter effect op de hersenen hebben: bewegen, sociaal actief zijn, vrijwilligerswerk. Murre: "Zelfs roddelen met de buurvrouw heeft meer effect op de hersenen dan een brain trainer."

Ook hoogleraar Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, is een groot voorvechter van je hersenen actief houden door zelf actief te zijn. Hij schreef er een boek over: Laat je hersenen niet zitten.