Het is november, ook wel bekend als Movember, de maand waarin wordt stilgestaan bij mannelijke gezondheid. Ooit geweten dat mannen andere psychische klachten hebben dan vrouwen? Daarnaast vragen ze minder om hulp en maken ze veel vaker een eind aan hun leven. Hoe kan dat? En waar kun je als man terecht? Tien vragen aan professor en e-Mental health-expert Heleen Riper.

Hebben mannen andere psychische problemen dan vrouwen?

"Zowel mannen als vrouwen kunnen last krijgen van depressies, angststoornissen en problematisch middelengebruik. Bij vrouwen komen depressie en angststoornissen vaker voor dan bij mannen."

"Maar mannen hebben vaker last van de zogenaamde externaliserende problemen zoals antisociale persoonlijkheidsstoornissen, ADHD, verminderde agressiecontrole en middelengebruik zoals drugs- en alcoholverslaving."

Mannen plegen twee keer zo vaak zelfmoord. Zijn hun klachten ernstiger?

"Mannen beroven zichzelf inderdaad veel vaker van het leven dan vrouwen. In 2018 maakten 1.176 mannen en 653 vrouwen een eind aan hun leven. Het suïcidecijfer ligt voor mannen al jaren ongeveer twee keer zo hoog."

“Mannen kiezen voor rigoureuzere manieren van zelfmoord zoals voor de trein of van een gebouw springen.”
Professor Heleen Riper

"Vrouwen doen trouwens wél vaker een poging tot zelfmoord dan mannen. Bij mannen slaagt de poging veel vaker. Ze kiezen voor rigoureuzere manieren zoals voor de trein of ergens vanaf springen. Van alle suïcides vindt het hoogste aantal plaats in de categorie mannen van veertig tot zestig jaar."

Mannen zoeken minder vaak psychische hulp

Waar komt dat verschil vandaan?

"Er is niet slechts één verklaring voor. Wat in ieder geval een grote rol speelt, is dat mannen veel minder vaak en minder snel hulp zoeken bij psychische problemen dan vrouwen. Ook worden hun psychische problemen niet altijd goed, of te laat, onderkend. Mannen gaan veel later naar de huisarts dan vrouwen."

"Vrouwen zoeken ongeveer twee keer zo vaak professionele hulp bij de huisarts of ggz dan mannen, Zij doen dit bovendien eerder en ze slikken meer medicijnen."

Mannen zoeken minder snel hulp bij psychische klachten. (Foto: 123RF)

Schaamte, taboe en onwetendheid spelen rol

Waarom zoeken mannen minder vaak hulp?

"Onder andere schaamte en taboe spelen een rol. En stigmatisering. Psychische problemen, zoals stemmingsstoornissen worden nog altijd voornamelijk geassocieerd met vrouwen. Psychische problemen stroken niet met het beeld dat veel mannen van zichzelf hebben."

"Ook onwetendheid is een oorzaak. Sommige mannen zitten niet lekker in hun vel of hebben een alcoholverslaving, maar realiseren zich niet dat daaraan een depressie ten grondslag ligt."

Komt het ook doordat mannen minder makkelijk over gevoelens praten?

"Dé man bestaat niet, maar veel mannen praten inderdaad minder makkelijk over emoties en problemen dan vrouwen. Onder sommige mannen speelt bovendien de overtuiging 'echte mannen krijgen geen depressie'. Ze vinden bovendien dat ze hun problemen zelf moeten oplossen."

Werkt praten eigenlijk wel voor mannen?

"Uit onderzoek weten we dat praattherapie, zoals cognitieve gedragstherapie voor mannen even effectief is als voor vrouwen. Naast praattherapie zijn ook bewegingsinterventies voor bijvoorbeeld milde depressies ook effectief. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de voorkeuren van mannen voor bepaalde vormen van ondersteuning. Maar bewegingsinterventies kunnen voor sommige mannen een aantrekkelijk alternatief zijn. Dat blijkt uit Canadees onderzoek."

"Ik denk dat het goed zou zijn als er ook in Nederland meer onderzoek gedaan zou worden naar welke therapievormen voor mannen aantrekkelijk zijn en hoe bijvoorbeeld depressies bij mannen eerder en beter gesignaleerd kunnen worden."

Waarom is dat onderzoek belangrijk?

"Omdat bijna al het onderzoek op het gebied van de veelvoorkomende aandoeningen zoals depressies wordt gedaan bij vrouwen. Vrouwen komen namelijk niet alleen eerder bij de dokter dan mannen, ze melden zich ook eerder aan voor deelname aan onderzoek."

"Zo ontstaat een blinde vlek. Wat ook meespeelt is dat de beroepspraktijk voor het grootste deel uit vrouwen bestaat: de meerderheid van de psychologen en 90 procent van de psychologiestudenten is vrouw."

De feminisering van de geestelijke gezondheidszorg zit mannen in de weg?

"In Canada en het Verenigd Koninkrijk is er recent veel aandacht geschonken aan het geringe hulpzoekgedrag en lijden van mannen met psychische problemen in stilte, ook wel 'silent crisis of men's mental health' genoemd."

“In Canada bestaan klinieken die zich specifiek richten op mannen met psychische problemen.”
Professor Heleen Riper

"In Canada bestaan nu klinieken die zich specifiek richten op mannen met psychische problemen. Misschien zijn mannen in Nederland hier ook bij gebaat. Maar het begint dus bij wetenschappelijk onderzoek waarin genderverschillen worden meegenomen."

Huisarts, hulpverlener of website kunnen helpen

Waar kunnen mannen terecht?

"Er zijn heel veel plekken waar je met psychische klachten terecht kunt. In de eerste plaats bij de huisarts. Die kan je doorverwijzen naar een andere hulpverlener of psycholoog. Maar ook online zijn er veel therapieën te volgen waarvan de werking wetenschappelijk is aangetoond. Zowel begeleid als onbegeleid en anoniem."

Kunt u een paar voorbeelden noemen?

"Via een test op www.prezensquest.nl krijg je bijvoorbeeld meer zicht op je klachten. Interapy is een online therapie bij psychische problemen. Maar kijk ook eens op www.kleurjeleven.nl, www.mirro.nl of www.mindway.nl. Ook laagdrempelig is www.wijzijnmind.nl/psychipedia/psychische-problemen, waar je anoniem vragen kunt stellen. Voor alcoholproblematiek is er www.minderdrinken.nl."

Dr. Heleen Riper is hoogleraar eMental-Health, Vrije Universiteit (Faculteit Gedrags- en bewegingswetenschappen, Sectie klinische psychologie)

Denk jij aan zelfmoord? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl. Of bel: 0900-0113.