NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Een dutje is goed voor het hart."

Oordeel: onbewezen

Verschillende websites, waaronder VideoVandaag en Gezond.be, schreven halverwege september dat een dutje doen goed is voor het hart. Uit nieuw onderzoek zou blijken dat mensen die 's middag hun ogen even dichtdoen bijna 50 procent minder risico lopen op een hartaanval. Maar is het ook écht gezond om overdag een dutje te doen?

Waar komt het vandaan?

De berichten van onder meer VideoVandaag zijn gebaseerd op een Zwitsers onderzoek dat op 9 september is gepubliceerd. De onderzoekers wilden weten of er een relatie is tussen overdag kort slapen en hart- en vaatziekten.

Om dit te onderzoeken, volgden de onderzoekers 3.462 Zwitsers gedurende ongeveer vijf jaar jaar. Bij de start van het onderzoek hadden de deelnemers geen gediagnosticeerde hart- of vaatziekte. De deelnemers vertelden de onderzoekers of ze regelmatig dutjes deden en hoelang ze normaal sliepen.

Wat vonden de onderzoekers?

In de vijf jaar die volgden, deed er zich 155 keer een hart- of vaatprobleem voor bij een van de deelnemers. De deelnemers die (bijna) dagelijks een dutje deden, hadden juist de hoogste kans op hart- en vaatproblemen, terwijl de mensen die één of twee keer per week een dutje deden de laagste kans hadden. De mensen die niet dutten zaten hiertussen.

Wanneer rekening werd gehouden met bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals roken, een zittende levensstijl en overgewicht, was de kans op hart- en vaatproblemen bij de mensen die één of twee keer per week dutten nog steeds lager dan bij mensen die helemaal geen dutjes deden of mensen die juist dagelijks dutten.

Wat is het verband tussen slaap en hartproblemen?

Maar is het echt waarschijnlijk dat af en toe overdag kort slapen goed is voor je hart? Bert van der Horst, hoogleraar Chronobiologie en Gezondheid aan het Erasmus MC, legt uit dat verstoring van de biologische klok in het algemeen invloed heeft op de kans op hart- en vaatziekten. De Gezondheidsraad concludeerde bijvoorbeeld vorig jaar dat nachtwerk de kans op hart- en vaatziekten vergroot.

Van der Horst verwacht dat naast 's nachts werken ook het hebben van een 'sociale jetlag' invloed heeft op de gezondheid van het hart. "Een sociale jetlag ontstaat wanneer je door de wekker op een vroeger tijdstip opstaat dan je volgens je biologische klok zou opstaan, bijvoorbeeld omdat je naar werk of school moet."

"Ochtendmensen hebben hier in het algemeen weinig last van, die staan uit zichzelf meestal al op tijd voor bijvoorbeeld een kantoorbaan op. Avondmensen gaan door hun biologische klok vaak laat slapen, maar staan in de ochtend vanwege verplichtingen toch vaak vroeg op, en hebben hierdoor last van een sociale jetlag. Er zijn aanwijzingen dat dit, net zoals nachtwerk, de kans op diabetes en hart- en vaatziekten verhoogt."

Geen rekening gehouden met werk en biologische klok

Van der Horst zegt dat het om deze reden niet goed is dat de Zwitserse onderzoekers geen rekening hebben gehouden met wat voor werk de deelnemers doen en of het ochtend- of avondmensen zijn.

"Misschien zitten er in de groep deelnemers die helemaal niet dutten wel relatief veel avondmensen die voor hun werk toch vroeg op moeten staan en daardoor vaak te weinig slapen. Zij zouden misschien wel regelmatig een dutje willen doen, maar hebben hier overdag vaak de mogelijkheid niet toe. Omgekeerd zitten er in de groep deelnemers die af en toe dutten misschien veel mensen die eigenlijk van nature weinig behoefte hebben aan dat dutje, maar hier thuis of op hun werk wel de mogelijkheid toe hebben."

"Overdag een dutje willen doen is een teken dat iemand onvoldoende heeft geslapen en een sociale jetlag heeft. Regelmatig onvoldoende slapen vergroot waarschijnlijk het risico op hart- en vaatziekten. Wanneer je behoefte hebt aan overdag slapen, dan is het mogelijk beter om hier ook aan toe te geven en even te gaan slapen. Maar, het zou nog beter zijn als je je slaappatroon afstemt op je biologische klok en geen wekker meer nodig hebt. Dan heb je overdag helemaal niet de behoefte om een dutje te doen."

Conclusie

Een belangrijke beperking van het Zwitserse onderzoek is dus dat geen rekening is gehouden met het soort werk dat mensen doen en hun biologische klok. Volgens de onderzoekers zelf is het ook mogelijk dat er nog meer redenen zijn dat de mensen die af en toe een dutje doen een iets lagere kans hebben op hart- en vaatziekten, anders dan het overdag slapen zelf. Eerdere onderzoeken naar het effect van dutten op het hart vonden tegenstrijdige resultaten.

Goed en lang genoeg slapen is belangrijk voor de gezondheid, maar het is onbewezen dat het doen van één à twee dutjes per week de kans op hart- en vaatziekten verkleint.