Iedere week beantwoordt Edwin de Vaal (47), huisarts in Nijmegen, een veelgestelde of opvallende vraag uit zijn praktijk. Deze week: hoe gebruik je pijnstillers op een verstandige manier?

De Vaal: "Om pijn tegen te gaan kun je een pijnstiller gebruiken. Ik bespreek hier de basis van pijnstilling en hoe je hier baat bij hebt. Hierbij wil ik wel benadrukken dat een pijnstiller enkel de pijn kan verminderen en je hiermee de oorzaak van die pijn niet oplost."

"Ten eerste raad ik aan de dosering te gebruiken zoals staat beschreven op het doosje of in de bijsluiter, ook als het om een lichte pijnstiller gaat. Veel mensen vergeten dat en doen vervolgens maar wat, waardoor zij vaak minder of soms zelfs meer dan de aangeraden hoeveelheid gebruiken."

“Verspreid de inname van pijnstillers gelijkmatig over de dag.”
Edwin de Vaal, huisarts

"Verspreid de inname gelijkmatig over de dag. Als je iets drie keer per dag in moet nemen, komt dat dus neer op één keer per acht uur. Hiermee voorkom je dat een pijnstiller te vroeg uitgewerkt raakt en je weer pijn krijgt."

Stap 1: Paracetamol

"Iedereen heeft weleens een pijntje en je bepaalt zelf of je het nog uit kunt houden. Is de pijn te erg en wil je pijnstillers nemen, begin dan altijd met stap één: paracetamol. Start met de normale dosering en bekijk wat daar het effect van is."

"De dosering voor een volwassene bestaat uit twee tabletten van 500 milligram. Je mag maximaal vier keer per 24 uur twee tabletten innemen, dus na minimaal zes uur twee stuks. Voor het toedienen van paracetamol aan kinderen, kijk je altijd eerst op de verpakking van het medicijn, omdat de dosering voor hen afhankelijk is van hun gewicht."

"Soms kopen mensen paracetamol met cafeïne erin, omdat ze denken dat dit een sterkere pijnstiller is. Dat is niet zo: cafeïne zit in koffie en energiedrank en is geen pijnstiller. Het pept je alleen een beetje op."

De dosering voor paracetamol voor een volwassene bestaat uit twee tabletten van 500 milligram. (Foto: 123RF)

Stap 2: Ontstekingsremmers als aanvulling op paracetamol

"Werkt deze pijnstilling niet voldoende, dan voeg je een NSAID toe aan de paracetamol. Voorbeelden van deze ontstekingsremmer zijn ibuprofen, diclofenac en naproxen. Deze zijn ook zonder recept verkrijgbaar in een lagere dosering dan op recept via de huisarts. NSAID's gebruik je altijd in combinatie met paracetamol, niet in plaats van. Ze stillen de pijn namelijk op een andere manier en versterken elkaar zo."

"Soms geven NSAID's lichte maagklachten. Het is dan verstandig om ze tijdens het eten in te nemen. Deze pijnstiller kun je meestal gewoon gebruiken, maar als je boven de zestig jaar bent, is er een verhoogd risico op een maagbloeding als bijwerking. Huisartsen raden daarom iedereen boven de zestig aan om dan ook een maagbeschermer te gebruiken. Vraag eventueel een medewerker bij de drogist of een doktersassistent om meer informatie."

Stap 3: Morfine-achtig preparaat naast paracetamol en NSAID

"Is de combinatie van paracetamol en NSAID niet voldoende, overleg dan met je huisarts. Misschien is het verstandig om boven op de paracetamol en NSAID een morfine-achtig preparaat in te nemen. De minst heftige varianten hiervan zijn codeïne en tramadol."

"Deze stofjes zijn verslavend, dus wees hier extra voorzichtig mee en overleg met je huisarts hoe je ze moet gebruiken. Het meest berucht is oxycodon: dit is veel in het nieuws geweest vanwege het hoge aantal langdurig gebruikers."

Bouw een spiegel van pijnstillers op in je bloed

"Ook als je een morfine-achtig preparaat slikt, is het belangrijk om de paracetamol en NSAID's te blijven gebruiken. Elke stap werkt weer op een andere manier tegen pijn. Door pijnstillers in de juiste combinatie te gebruiken, versterken ze elkaar."

“Een pijnstiller geneest niet, maar verzacht alleen de pijn.”
Edwin de Vaal, huisarts

"Pijn bestrijd je het beste door een goede concentratie aan pijnstillers op te bouwen in je bloed. Daarnaast is het, zoals eerder gezegd, belangrijk om het gebruik goed te doseren over 24 uur. Wacht niet tot je weer pijn hebt, maar neem zeker in het begin de pijnstilling op de klok in."

"Zodra de pijn minder wordt omdat de oorzaak verdwijnt, kun je beginnen met afbouwen. Ook dit gaat weer in de drie stappen, maar dan andersom. Je eindigt dus met paracetamol. En nogmaals: stel jezelf altijd de vraag waarom je pijn hebt. Een pijnstiller geneest niet, maar verzacht alleen de pijn."