Wat als je je niet goed genoeg hebt ingesmeerd met zonnebrandcrème en je huid is verbrand door de zon? Heeft het gebruiken van aftersun dan zin? Acht vragen aan dermatoloog dr. Jorrit Terra.

Wat is aftersun eigenlijk?

Terra: "Aftersun is vaak een crème met verkoelende bestanddelen. Meestal staat er op de fles dat het de huid verzorgt óf zelfs repareert na verbranding door de zon."

Welke schade loopt de huid precies op in de zon?

"Laten we voorop stellen dat de zon gezond voor ons is. Maar te veel blootstelling aan uv-straling geeft DNA-schade. Tot op zekere hoogte herstelt de huid die schade zelf. Maar boven een bepaald punt is de schade onomkeerbaar. Het is deze schade die het risico op huidkanker verhoogt."

“Aftersun kan de DNA-schade niet herstellen, maar zou wel verlichting kunnen bieden bij uitdroging van de huid”
Jorrit Terra, dermatoloog

"Behalve op DNA-niveau loopt de huid op celniveau schade op bij overmatige blootstelling aan de zon. Dat zie je wanneer de huid rood kleurt. Er ontstaat zogenaamde oxidatieve stress in het lichaam waarbij ontstekingseiwitten vrijkomen. Het lichaam raakt daardoor oververhit. Je kunt je er zelfs koortsig of grieperig van gaan voelen."

Helpt aftersun daartegen?

"Dat ligt aan de ingrediënten die erin zitten. DNA-schade kan niet worden hersteld, maar het zou in principe verlichting kunnen bieden bij uitdroging van de huid."

In principe?

"Het probleem met veel aftersuns is dat ze vaak niet doen wat ze beloven. Ze zeggen dat ze de huid kalmeren of repareren, maar bevatten daarvoor vaak niet de juiste ingrediënten. Veel aftersuns zijn op waterbasis en bevatten daarnaast ook conserveermiddelen."

Tijdens een dag op het strand droogt de huid uit door de zon. (Foto: NU.nl/Layla Wijsmuller-Vafi)

Maar waterbasis is toch juist goed? Die crèmes werken dan toch hydraterend?

"Nee. Wij denken bij de term 'hydraterend' aan 'vochtinbrengend', maar een crème op waterbasis brengt geen vocht in de huid. Integendeel: het verdampt relatief snel óp de huid. Door het water in de crème droogt de huid nog sneller uit. Hydraterend betekent niet vochtinbrengend, maar 'vochtbalans herstellend'. Dat is wat de huid nodig heeft om tot rust te komen."

Hoe herstel je de vochtbalans in de huid?

"Je kunt de vochtbalans in de huid alleen maar herstellen door de natuurlijke barrièrelaag te verbeteren. De huid vormt een barrière tussen ons lichaam en de buitenwereld. Die bestaat voor een groot deel uit eiwitten, vetten en talg. De huid droogt uit door de zon, die kun je aanvullen met een vette zalf of crème."

“Gebruik een vetcrème, het liefst eentje zonder parfum”
Jorrit Terra, dermatoloog

"Omdat een te vette zalf de huid vaak ook afsluit, waardoor de warmte het lichaam niet uit kan, adviseer ik mensen vaak om een vetcrème te gebruiken. Die bevat minder vet dan een zalf, maar meer dan een crème. Je vindt vetcrèmes bij de drogist of apotheek. Kies het liefst eentje zonder parfum."

Waarom is dat belangrijk?

"Parfum kan de rode, opgezette, geïrriteerde huid nog verder irriteren. Ook dát is een nadeel van veel aftersuns. Die bevatten behalve parfum ook stoffen als alcohol en menthol. Ze geven een verkoelend effect. Maar als je die stoffen op een al geïrriteerde huid smeert, wordt de irritatie vaak alleen maar groter. De huid die snel verbrandt, is vaak ook nog eens extra gevoelig voor dit soort stoffen."

“De meeste aftersuns spelen in op onze behoefte aan kalmering en verkoeling, maar lossen die belofte niet in”
Jorrit Terra, dermatoloog

Aftersun heeft dus geen nut?

"Ik houd niemand tegen om het te gebruiken, maar ik denk niet dat het veel zoden aan de dijk zet. Het is voor een groot deel marketing. Ik heb bijvoorbeeld nog nooit een knalrood flesje in het schap gezien. Aftersun is altijd blauw of mintgroen. Het speelt in op onze behoefte aan een kalmering en verkoeling. Maar die belofte lossen de meeste aftersuns niet in."

Er zit ook vaak aloë vera in aftersun. Doet dat niets voor de zonverbrande huid?

"Dat is in een Thaise studie onderzocht. Daaruit bleek dat het geen verschil maakte ten opzichte van een placebo. Ook niet ter voorkoming van zonschade."

"De beste remedie om de huid te beschermen tegen schade, is goed en vaak genoeg te smeren met zonnebrandcrème en op de juiste momenten de schaduw op te zoeken. De zon is de laatste jaren in kracht toegenomen. Met zonkracht 7 of 8 verbrand je al binnen tien tot vijftien minuten. Geniet van de zon, maar doe het verstandig."

Dr. Jorrit Terra is als dermatoloog verbonden aan het Isala Dermatologisch Centrum in Zwolle.