Ooit geweten dat in veel verzorgingsproducten en make-up microplastics zitten? Het gaat om zogenaamde microplastics. Hoe zit dat?

Op de etiketten van cosmetica is het niet altijd even makkelijk terug te vinden, maar het kan er toch in zitten: plastic. Geen grote stukken, maar kleine deeltjes van 0,5 millimeter of kleiner, ook wel microplastics genoemd.

Deze microplastics zijn terug te vinden in het basismengsel van sommige verzorgingsproducten. "Bijvoorbeeld in shampoo, foundation, (zonnebrand)crème en lipstick", vertelt Benjamin Hooi van de Nederlandse Cosmetica Vereniging (NCV).

Beter smeerbaar door plastic

"Ze kunnen ervoor zorgen dat het product beter werkt", zegt Hooi. "Zonnebrandcrème wordt er beter smeerbaar door, shampoo en conditioner beter uitwasbaar en deodorant effectiever."

Daarnaast heb je nog microplastics die bewust zijn toegevoegd voor de scrubwerking. "Deze deeltjes, ook wel microbeads genoemd, zitten vooral in scrubs en tandpasta. Maar deze zul je niet meer snel aantreffen in afwasbare producten", doelt Hooi op verzorgingsproducten als shampoo en douchegel.

"De Europese cosmetica-industrie heeft besloten microbeads vrijwillig uit deze producten verwijderen. Dit gebeurt in fases. In 2020 moeten ze daaruit verdwenen zijn." Momenteel is 98 procent van de producten al vrij van deze plastics, die worden vervangen door natuurlijke ingrediënten zoals vruchtenpitten, zand en gemalen bamboe.

Microplastics komen in het water

Met het douchen en afwassen komen microplastics in het water terecht. De NCV stipt aan dat de cosmeticawereld volgens onderzoek 0,3 procent (35.000 ton) bijdraagt aan het totale aantal plastic dat in zeeën en oceanen terechtkomt (12,2 miljoen ton).

“Als alternatief voor microbeads worden vruchtenpitten, zand, gemalen bamboe en chilizaden gebruikt.”
Kirsten Palland, MilieuCentraal

Volgens Hooi is die 0,3 een laag percentage. Jeroen Dagevos van de organisatie Plastic Soup Foundation vindt alsnog dat alle plastic uit de producten moet: "Microbeads worden nu alleen uit afwasbare producten geweerd. Maar er is een kans dat de microbeads in de leave-on-producten, zoals zonnebrandcrème, ook in het water terechtkomen."

Dagevos vertelt dat je bij sommige lipsticks letterlijk microplastic op je lippen smeert. "Dat is toegevoegd zodat het lang blijft zitten. Misschien slik je het wel in. Het lijkt me dat je als consument wilt weten wat het effect daarvan is." Volgens Hooi worden cosmeticaproducten voordat ze op de markt komen uitvoerig beoordeeld op veiligheid.

Microplastics uit zonnebrandcrème kunnen in de zee terechtkomen. (Foto: 123RF)

Over tien tot twintig jaar geen plastic meer in cosmetica

Microplastics kunnen net als bij microbeads worden vervangen door natuurlijke materialen, stelt Dagevos. Maar dat is volgens de NCV zo makkelijk nog niet. "Er is nog geen goede vervanger gevonden. Sommige producten zouden dan helemaal opnieuw ontwikkeld moeten worden."

De NCV zegt dat fabrikanten maatregelen zullen moeten nemen als er meer bekend is over de effecten van microplastics op mens en milieu. "Maar op dit moment is er nog veel onduidelijk, daarom nemen we daar nu nog geen standpunt over in."

Dagevos verwacht dat er over tien tot twintig jaar geen plastic meer in cosmetica zit. "Het kost tijd en geld, maar ik ben er wel van overtuigd dat het gaat veranderen."

Hoe kun je kiezen voor producten zonder plastic?

Wie geen plastic in zijn of haar cosmetica wil, zal goed moeten zoeken. "Op de ingrediëntenlijst zijn plastics terug te vinden onder polymeren, maar niet alle polymeren zijn plastics", vertelt Hooi.

Dagevos is het daar niet meer eens: volgens hem zijn de polymeren die als niet-plastic worden bestempeld nooit getoetst aan de standaardregels voor chemische stoffen in Europa, ook wel REACH genoemd. De Plastic Soup Foundation heeft lijsten samengesteld waar alle 550 polymeren die plastic bevatten op staan.

De voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, die diverse vragen binnenkrijgt van consumenten die meer willen weten over microplastics, tipt de site en app van Beat the Microbead.

"Je kunt ook letten op keurmerken", zegt woordvoerder Kirsten Palland. "Zoals Ecocert Organic & Natural, NaTrue, Cosmebio Bio & Eco, BDIH en het Europees Ecolabel." Daarnaast zijn er zestig merken als plasticvrij gecertificeerd met het label Zero Plastic Inside.