Zon, zee, strand: veel mensen kijken uit naar de zomer. Maar niet iedereen wordt er blij van: een klein deel van de Nederlanders kampt met een zomerdepressie. Wat houdt het in en hoe ontstaat het? Claudi Bockting, hoogleraar Klinische Psychologie in de Psychiatrie doet veel onderzoek naar depressie en geeft antwoord.

Wat is een zomerdepressie?

Bockting: "Een zomerdepressie is grofweg hetzelfde als een gewone depressie, maar het komt en gaat met de zomer. Mensen met een zomerdepressie hebben er last van dat het langer licht blijft, de zon schijnt en het warmer is. Symptomen zijn somberheid, verlies van interesses en niet meer kunnen genieten. Als dat gepaard gaat met weinig slaap, concentratieproblemen, een gevoel van waardeloosheid en suïcidale gedachten kan er een depressie ontstaan. Als je niet meer kunt functioneren, werken en leven dan is de depressie een feit."

Hoeveel Nederlanders lijden aan een zomerdepressie?

"Ongeveer zeventien- à achttienduizend Nederlanders lijden eraan. Dat is zo'n één op de duizend. Het komt veel minder voor dan een depressie en een winterdepressie. Ook is er minder onderzoek naar gedaan. We weten nog niet precies hoe het in elkaar steekt."

“Mensen met een slecht zelfbeeld kunnen geconfronteerd worden met mensen in bikini's en korte broeken die er in hun ogen wel goed uitzien”
Claudi Bockting, hoogleraar Klinische Psychologie

Wat zijn de oorzaken?

"We denken dat slechter en minder slapen door het warme weer veel invloed heeft op het ontstaan van een zomerdepressie. Vooral op iemand die zich al wat somber voelt of negatief over zichzelf denkt. Daarnaast kunnen mensen met een slecht zelfbeeld geconfronteerd worden met mensen in bikini's en korte broeken die er in hun ogen wel goed uitzien. En gevoeligheid voor licht kan een rol spelen."

"Ook is er de sociale druk: de zomer kan je gevoel van eenzaamheid vergroten. Veel mensen gaan naar buiten, de terrassen zitten vol. Als je al eenzaam of somber bent, wordt het contrast tussen jou en wat je op straat ziet nog groter. Er is een groter podium voor extraverten in de zomer. Maar gelukkig krijgen niet alle introverte mensen een zomerdepressie, anders zou het veel meer voorkomen."

Tips tegen een zomerdepressie

  • Trek je niks aan van mensen die alleen maar leuke dingen lijken te doen
  • Houd vaste patronen en tijden aan
  • Beweeg en sport, hoe moe je ook bent
  • Trek je niet terug, probeer mensen te blijven zien
  • Doe dingen die je plezierig vindt, ook al heb je er geen zin in
  • Plan ontspannende activiteiten in 
  • Bedenk dat het leven zich niet laat regisseren

Hoe werkt die sociale druk precies?

"In de zomer lijkt iedereen plezier te beleven en sociaal bezig te zijn. De verwachting dat je het leuk moet hebben, kan druk opleveren. Ik zou nu op een terras moeten zitten, in een park moeten hangen of naar een feestje moeten gaan, denk je dan. Er is een grote kans dat je je dan juist extra terugtrekt en steeds minder dingen doet die je leuk vindt. Probeer dat niet te doen en laat je niet voor de gek houden. Het is schijn dat iedereen het leuk heeft. Je weet niet of de persoon die lacht op het terras wel echt gelukkig is."

“Het inplannen van plezierige en ontspannen activiteiten helpt tegen een depressie”
Claudi Bockting, hoogleraar Klinische Psychologie

"Voor op vakantie gaan geldt diezelfde druk, mensen hebben het idee dat ze dan gelukkig moeten zijn. Maar het leven laat zich niet regisseren en het is niet altijd leuk."

De terrassen zitten vol in Den Haag. (Foto: Pro Shots)

Kun je aanleg voor een zomerdepressie hebben?

"Genetica speelt altijd wel een rol. Het is mogelijk dat je aanleg hebt voor snel angstig zijn of gestrest raken. Dat kan in je persoonlijkheid zitten. Of het kan ontstaan door wat je hebt meegemaakt in je kindertijd of daarna."

Wat kun je doen tegen een zomerdepressie?

"Een dagje regen lost het niet voor je op. Het belangrijkste is om vaste patronen te hebben en vaste tijden aan te houden. Sta op dezelfde tijden op en ga op dezelfde tijd naar bed. En hoe moe je ook bent: beweeg en sport. Zoek een moment op dat het rustig is op straat en koel. Probeer tienduizend stappen te halen op een stappenteller. Je stemming wordt bepaald door de mate waarin je beweegt."

"Probeer toch wat mensen te blijven zien en enigszins sociaal actief te blijven. En dat hoeft geen activiteit in een grote groep te zijn, maar iets wat bij jou past. Doe dingen die je zelf plezierig vind of je die je vroeger plezier vond. Ook al zegt je gevoel dat je niets wil doen. We weten dat het inplannen van plezierige en ontspannen activiteiten helpt tegen een depressie."

"Als het niet lukt een vast patroon aan te houden of te bewegen en als je leven verstoord blijft, is het een goed idee om naar een psycholoog te gaan."