Gelukkige mensen zijn gezondere mensen. Maar hoe vergroot je je geluksniveau? Hoe leer je slechte gewoontes af die je geluk in de weg staan? NU.nl vraagt het hoogleraar klinische psychologie Willem van der Does, die er een boek over schreef.

Nederland behoort tot de gelukkigste landen ter wereld. Toch zijn de zelfhulpboeken voor een gelukkiger leven niet aan te slepen. Hoe kan dat?

"Stress. We moeten van alles: afvallen, bewegen, betere seks hebben, onze passie volgen, een betere ouder/partner/vriend(in) zijn, bijblijven. Sociale media verhogen de druk nog eens doordat ze andermans leven altijd beter, mooier en succesvoller laten lijken."

"We nemen bovendien geen genoegen met minder. We kunnen makkelijker hogerop komen dan vroeger. We kunnen ons leven zelf vormgeven. We hebben meer keuzes. En die zorgen voor stress."

Wat is het verband tussen geluk, stress en gezondheid?

"Geluk hangt samen met een betere gezondheid en minder stress. Langdurig hoge niveaus van stresshormonen kunnen schadelijke gevolgen hebben, zoals hoge bloeddruk en verhoogd risico op allerlei ziektes."

"Het is niet zeker of stress de oorzaak is van minder geluksgevoel, het kan ook andersom zijn. Het kan ook nog zijn dat zowel stress als geluksgevoel door iets anders veroorzaakt wordt. Bijvoorbeeld door genetische factoren of door de kwaliteit van je opvoeding."

Hoe kun je je geluksniveau vergroten?

"Allereerst moet je weten wat je in je leven wil veranderen om gelukkig te worden. Waar zit je gevoel van ongenoegen 'm in? En daarna moet je de motivatie opbrengen om ermee aan de slag te gaan."

Hoe kom je erachter waar dat ongenoegen 'm in zit?

"De meeste mensen weten dat wel van zichzelf. Bij de meesten zit het 'm in iets wat ze vermijden. Ga dus na wat je vermijdt. Vermijd je je droom na te jagen? Vermijd je lastige gesprekken met je baas of collega's? Met je partner of met je kinderen?"

En dan? Hoe doorbreek je dat patroon?

"Een van de belangrijkste dingen om gedrag te veranderen is om te starten met een realistisch doel. Dat is iets anders dan een concreet doel."

Wat bedoelt u daarmee?

"Afvallen is een goed voorbeeld. Vrijwel alle zelfhulpboeken voor een slankere lijn zeggen het: stel een doel en kies een programma dat je stap voor stap naar dat doel voert. Dat werkt wanneer het over projecten gaat die je op een gegeven moment ook weer kunt afronden: een ingewikkelde klus op je werk of je vakantiefoto's ordenen. Niet bij een langetermijndoel als afvallen."

“Kies een realistisch doel in plaats van een concreet doel”
Willem van der Does, hoogleraar klinische psychologie

"Sterker: het werkt averechts. Een concreet doel, bijvoorbeeld 15 kilo verliezen, zorgt ervoor dat je ongelukkig bent zolang je dat doel niet hebt bereikt. Misschien wel jaren. Het risico is dat je de handdoek in de ring gooit."

Wat moet je dan doen als je zo'n gedragsverandering wil bewerkstelligen?

"Om op lange termijn af te vallen en slank te blijven, moet je je gedrag permanent veranderen. Volg dus nooit een tijdelijk dieet, maar iets wat je altijd vol kunt houden. Kies dus 'een gezondere leefstijl' als doel. Je kunt er vanaf morgen al succesvol in zijn. Afvallen komt daarna waarschijnlijk vanzelf."

Zijn er nog meer dingen die we kunnen doen om gelukkiger te worden?

"De dingen die iedereen wel weet: goed eten, genoeg slapen, veel bewegen, genoeg vrije ruimte plannen in je agenda, niet te veel rondhangen op sociale media, niet te streng voor jezelf zijn, iets doen voor een ander. Dat zijn allemaal dingen die je iets meer controle over je leven geven. En dat verhoogt je geluksniveau."

Willem van der Does is hoogleraar klinische psychologie aan de Universiteit Leiden. Zijn nieuwste boek 'Geluk is ook niet alles' verschijnt op 18 april. Eerder verschenen van zijn hand onder meer 'Zo ben ik nu eenmaal!' en 'Met de wetenschap van nu'.