Iedere week beantwoordt Edwin de Vaal (46), huisarts in Nijmegen, een veelgestelde of opvallende vraag uit zijn praktijk. Deze week: Wanneer moet je een prostaatonderzoek laten doen?

"De prostaat is een klier bij mannen. Het zit onder hun blaas en produceert vocht en energie in de vorm van suikers, zodat zaadcellen kunnen zwemmen. Meestal wordt een prostaat groter naarmate een man ouder wordt, dat is normaal."

"Huisartsen en urologen hebben geen duidelijke richtlijn als het gaat om onderzoek naar prostaatkanker; op welke leeftijd je dat het beste kunt laten doen en ook hoe vaak. Wel is inmiddels duidelijk dat oudere mannen vaker prostaatkanker hebben."

“80 procent van de tachtigjarige mannen heeft prostaatkanker”
Edwin de Vaal, huisarts

"Zo heeft ongeveer 80 procent van de tachtigjarige mannen prostaatkanker. Een groot deel hiervan weet dat niet, krijgt nooit klachten en gaat er niet aan dood. Prostaatkanker op deze leeftijd groeit vaak erg langzaam en meestal overlijden mensen aan andere ziektes: slechts een op de tweeduizend mannen overlijdt uiteindelijk aan prostaatkanker."

Advies: kom zo nodig langs voor preventief onderzoek

"Bij mannen tussen de 45 en 55 jaar is dat anders: zij krijgen vaak een agressieve vorm van prostaatkanker. Ik adviseer patiënten daarom altijd om rond hun vijftigste een keer naar de praktijk te komen voor een onderzoek, zeker als het ook in hun familie voorkomt."

"Tijdens het onderzoek wordt de prostaat met een vinger via de endeldarm bevoeld en onderzocht op verhardingen en andere onregelmatigheden. Voelt het normaal aan, dan is de kans op prostaatkanker klein."

Wanneer moet je je prostaat laten onderzoeken?

  • Als je je zorgen maakt en/of plasklachten hebt
  • Rond je vijftigste
  • Als prostaatkanker op jonge leeftijd in de familie voorkomt

"Voel ik wel iets of twijfel ik na het lichamelijke onderzoek, dan laat ik de Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) waarde meten via een bloedtest. PSA is een stofje dat wordt gemaakt door de prostaat. De waarde hiervan is vaak wat hoger bij oudere mannen, maar kan ook duiden op kanker."

"Is de PSA-test licht verhoogd, dan adviseer ik een patiënt de test later nog eens over te doen om te kijken of de waardes inmiddels zijn gezakt. Is de PSA-waarde sterk verhoogd, dan verwijs ik iemand direct door naar een uroloog voor verder onderzoek en wordt er gezocht naar tumorcellen in de prostaat."

Onprettig, maar de moeite waard

"Een aantal patiënten ziet zo'n lichamelijk onderzoek niet zitten, omdat het hen onprettig lijkt en dat snap ik best. Ze vragen mij daarom om alleen een bloedtest te doen, maar als huisarts raad ik aan om toch altijd eerst dat onderzoek van de prostaat te doen."

“Ook al lijkt het lichamelijk onderzoek onprettig, ik raad het toch aan”
Edwin de Vaal, huisarts

"Het risico bestaat namelijk dat de PSA-waarde verhoogd is, terwijl er niets aan de hand is. Dit komt bijvoorbeeld voor bij patiënten die wat ouder zijn en een vergrote prostaat hebben. In dat geval zou ik ze onnodig naar de uroloog verwijzen met alle onnodige onderzoeken van dien tot gevolg."