Op 20 maart was het Wereld Mondgezondheidsdag. Volgens tandarts Richard Kohsiek zouden we veel vaker stil moeten staan bij onze mond: "Mondgezondheid weerspiegelt algehele gezondheid."

Wat is eigenlijk een goede mondgezondheid?

"In de mond heb je goede en slechte bacteriën. Zolang er evenwicht is, is er weinig aan de hand. Het gaat mis als de slechte bacteriën de overhand krijgen."

"Tandplaque, het witte laagje dat soms op je tanden ontstaat, wordt gevormd door bacteriën en voedselresten. Door verkalking ontwikkelt het zich tot tandsteen op plekken waar de tandenborstel niet bij kan."

Waarom is dat slecht voor de mondgezondheid?

"Omdat tandsteen onder het tandvlees kan gaan groeien. Daar kan het voor ontstekingen en botafbraak van het gebit zorgen. Doordat het tandvlees een beetje van de tanden en kiezen af komt te staan, ontstaat er ruimte waarlangs schadelijke mondbacteriën in de bloedbaan kunnen terechtkomen."

Is dat gevaarlijk?

"Dat kan inderdaad gevaarlijk zijn. Een schadelijke bacterie kan zich bijvoorbeeld hechten aan een hartklep en daar een ontsteking veroorzaken. Uit onderzoek blijkt dat ook parodontitis, ernstig ontstoken tandvlees, het risico op hartproblemen met meer dan de helft verhoogt. En omgekeerd: dat het behandelen van parodontitis een positief effect heeft op de conditie van het vaatstelsel."

“Ernstig ontstoken tandvlees verhoogt het risico op hartproblemen met meer dan de helft”
Richard Kohsiek, tandarts en bestuurslid KNMT

Welke verbanden zijn er nog meer?

"Een andere relatie is die tussen parodontitis en diabetes. Parodontitis komt twee tot drie keer vaker voor bij mensen met diabetes. Waarschijnlijk doordat de weerstand tegen infecties verslechtert dankzij de niet goed ingestelde bloedsuikerspiegel. Ook kunnen ontstekingen in het lichaam, zoals in de mond, de suikerspiegel ontregelen."

"Daarnaast zijn er aanwijzingen voor een relatie tussen een slechte mondgezondheid en reuma en een slechte mondgezondheid en dementie en depressie. Daar wordt momenteel onderzoek naar gedaan."

Er is ook een verband tussen een tandvleesontsteking en vroeggeboorte. Hoe zit dat?

"Zwangere vrouwen lopen meer risico op tandvleesontsteking. Waarschijnlijk door de verhoogde hormoonspiegel. En dat geeft een hoger risico op vroeggeboorte en kinderen met een laag geboortegewicht. Als je zwanger bent, is goed poetsen dus extra belangrijk. Ga met een tandvleesontsteking direct naar de tandarts."

Hoe houden we de mond gezond?

"Door minstens twee keer per dag te poetsen en dagelijks te stokeren. En door niet te veel, maar vooral ook niet te vaak te eten. Elke keer als we iets in onze mond stoppen, vieren de mondbacteriën feest. Onze voeding is namelijk ook voeding voor bacteriën. Bij de vertering van suikers en zetmeel scheiden ze zuren uit. Dat verhoogt de zuurgraad in de mond. Daardoor ontstaan gaatjes."

“Elke keer als we iets in onze mond stoppen, vieren de mondbacteriën feest”
Richard Kohsiek, tandarts en bestuurslid KNMT

"De mond herstelt de balans zelf doordat ons speeksel de zuren neutraliseert. Maar dat kost tijd. Eet en drink na een maaltijd twee tot tweeënhalf uur niets. Als je dan toch koekjes wilt eten, neem er dan drie tegelijk in plaats van drie koekjes verspreid over de dag. Dan hoeft de mond maar één keer zo'n zuuraanval te verwerken. Ook roken is slecht voor de mondgezondheid."

Hoe zit dat?

"Rokers zijn vatbaarder voor ontstoken tandvlees dan niet-rokers. Dat komt doordat de vernauwing van de bloedvaten ervoor zorgt dat hun tandvlees minder doorbloed is. Daardoor neemt de afweer tegen bacteriën in de tandplaque af."

"Vaak hebben rokers niet in de gaten dat hun tandvlees ontstoken is doordat het tandvlees minder snel bloedt. Ook dat komt door de vernauwde bloedvaatjes. Roken bevordert dus niet alleen tandvleesontsteking, het onderdrukt ook de signalen."

De mond als kompas

  • Een ongezonde mond kan een kompas zijn van wat er mis is in de rest van het lichaam, stelt ook hoogleraar Orale Geneeskunde Fred Rozema, verbonden aan het Academisch Centrum voor Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) en het Amsterdam UMC. "Bepaalde onderliggende ziektes kun je in de mond zien. Blaasjes in de mond kunnen bijvoorbeeld duiden op bijwerkingen van geneesmiddelen. Een droge mond kan een signaal van suikerziekte zijn. Het is belangrijk dat tandartsen de patiënt bij dit soort aanwijzingen doorverwijst naar de huisarts."

Welke tandenborstel moeten we gebruiken?

"Een elektrische. Die houdt de druk op de tanden overal gelijk. Bovendien zit er vaak een timer op. Om alle plaque te verwijderen is twee minuten poetsen noodzakelijk. De gemiddelde Nederlander haalt amper de helft."

En tandpasta?

"Tandpasta gebruiken we niet om tandplaque te verwijderen, maar om fluoride in de mond te brengen. Dat beschermt het tandglazuur. Kies dus altijd een tandpasta met fluoride. Spoel je mond na het poetsen niet uit. Gewoon de tandpasta uitspugen is voldoende. Zeker voordat je naar bed gaat. De fluoride kan dan in alle rust de hele nacht zijn werk doen."

Richard Kohsiek is bestuurslid bij de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT). In die functie houdt hij zich bezig met de kwaliteit van mondzorg in brede zin en de relatie tussen een gezonde mond en de algemene gezondheid van mensen, specifiek bij kinderen en ouderen.