Vandaag is het RSI-dag, de dag dat er aandacht gevraagd wordt voor 'Repetitive Strain Injury'. We lijden massaal aan de swipeduim, de muisarm en de tabletnek. Vooral die laatste vorm komt steeds vaker voor. Zeven vragen over de tabletnek aan fysiotherapiewetenschapper Marlous de Haan.

Wat is een tabletnek eigenlijk?

"Een tabletnek is nekpijn, die wordt veroorzaakt door tablet- en/of smartphonegebruik. Bij het opstaan heb je nog nergens last van. Maar nadat je een tijdje hebt zitten werken, swipen, appen of lezen op je tablet of mobiele telefoon, krijg je pijn of een zeurend gevoel bovenin je nek. Soms met uitstraling naar de schouders en armen. Sommige mensen krijgen ook hoofdpijn."

Waardoor worden die klachten veroorzaakt?

"Door een foute houding. Kijk maar naar mensen in de bus of trein die op hun mobiel bezig zijn. Ze zitten voorovergebogen met hangende schouders, de nek bijna horizontaal en het hoofd vooruitgestoken. Heel zwaar voor de nek."

"Houd je je hoofd recht boven je romp, dan wordt de nek ondersteund door de wervelkolom en de nekspieren. Maar kantel je je hoofd naar voren, dan komt er meer gewicht aan de nekspieren te hangen. Hoe verder je kantelt, hoe meer gewicht erbij komt."

"Als je op je scherm kijkt, terwijl de smartphone of tablet op je schoot ligt, dan kantel je de nek zo'n 45 graden. Dat staat gelijk aan 22 kilo's* extra druk op de nekwervels. Vergelijkbaar met een klein kind op je nek."

Klopt het dat het aantal mensen met een tabletnek toeneemt?

"De klachten zijn enorm toegenomen. Eén op de zeven mensen ervaart chronische klachten. Vroeger hadden monniken die over hun geschriften zaten gebogen, er ook last van. Net als fabrieksarbeiders. Maar daar is door verbeterde arbeidswetgeving en –omstandigheden veel aan gedaan."

"Sinds de smartphones en tablets in ons leven verschenen, is het aantal nekklachten weer toegenomen. We gebruiken ze dan ook gedurende een steeds groter deel van de dag. We gebruiken ze thuis, maar ook op ons werk en in de trein terug naar huis."

Is het waar dat kinderen blijvende bochels kunnen krijgen van tabletgebruik?

"Als kinderen lang over hun telefoon, spelcomputer of Ipad zitten gebogen, kunnen er inderdaad vergroeiingen optreden. Een kinderlichaam krijgt meestal geen klachten, omdat het nog in de groei is: het vangt de vreemde houding op."

“De wervelkolom is net een Bonsaiboompje. Hij groeit in de richting waar je hem heen stuurt”
Fysiotherapiewetenschapper Marlous de Haan

"De wervelkolom is net een Bonsaiboompje. Hij groeit in de richting waar je hem heen stuurt. Door de hogere druk worden de wervels aan de voorzijde platter. Daardoor komt de wervelkolom blijvend in een andere stand te staan."

"Je ziet nu al kinderen die een bochel hebben van het vele voorover zitten. Sowieso hebben deze kinderen op latere leeftijd een grotere kans op artrose. Zet kinderen met een tablet rechtop aan tafel. Beperk hun schermtijd. En: geef het goede voorbeeld."

Wat moeten we doen om een tabletnek te voorkomen?

"Alles draait om een goede houding. Een tablet of smartphone ligt meestal plat op tafel of op schoot. Om op het scherm te kijken, moet je je hoofd helemaal naar voren kantelen."

"Houd de telefoon in je hand en bij voorkeur recht voor je. Neem bijvoorbeeld een tabletstandaard zodat de hoek ten opzichte van je gezicht kleiner wordt. In de trein kun je een tas op schoot leggen. Kantel niet je hoofd, maar je telefoon of tablet. Houd je hoofd boven je romp. Als je je kin iets intrekt, staat je hoofd recht en kun je toch nog op het scherm kijken."

"Tip: download de app 'head up', die registreert in welke hoek je de telefoon houdt ten opzichte van je gezicht."

Zo voorkom je een tabletnek

  • Houd je telefoon in je hand recht voor je
  • Gebruik een tabletstandaard
  • Zet in de trein een tas op schoot zodat de hoek kleiner wordt
  • Kantel niet je hoofd, maar het apparaat
  • Houd je hoofd boven je romp
  • Beweeg tussendoor

Wat is er nog meer belangrijk?

"Houd de tijd in de gaten. De spanning in je nek ontstaat doordat je lang in dezelfde houding zit. Beweeg tussendoor. Download bijvoorbeeld een app die om de twintig minuten een seintje geeft."

"Ook een goed beeldscherm met veel contrast is heel belangrijk. Zodra je met je ogen gaat knijpen, span je ook allerlei andere spieren aan in je nek en schouders. Vermijd ook stress. Ook dan span je onbewust allerlei spieren aan."

Zijn er oefeningen die je kunt doen bij klachten?

"Plaats je hoofd recht boven je romp, trek je kin iets in en duw je kin met wijs- en middelvinger nog iets verder naar binnen. Houd dit vijf seconden vast, ontspan even en herhaal. Deze oefening heet de 'Chin Tuck'. Je rekt en ontspant er de spieren mee aan de achterkant van je nek. Ga bij langdurige klachten wel altijd naar de fysiotherapeut."

Bron: onderzoek van dr. Ken Hansraj, gepubliceerd in Surgical Technology International.

Marlous de Haan is fysiotherapiewetenschapper en fysiotherapeut. Zij had jarenlang haar eigen praktijk in Arnhem en legt zich momenteel toe op onderzoek naar nomofobie: de angst zonder telefoon te moeten. De tabletnek is daar volgens haar een van de fysieke gevolgen van.