Overleed vijftig jaar geleden een op de twee Nederlanders aan een hart- of vaatziekte, is dat nu 'maar' een op de vier. Dat bleek vorige week uit onderzoek van de Hartstichting. Toch groeit het aantal mensen met hart- en vaatziekten. Negen vragen aan Floris Italianer, directeur van de Hartstichting.

Hoe kan het dat we steeds meer kans hebben om een hartstilstand, hartinfarct of beroerte te overleven?

"Nederlanders overlijden op steeds latere leeftijd aan de gevolgen van hart- of vaataandoeningen. Dat komt allereerst door de sterk verbeterde zorg. De behandelingen in het ziekenhuis worden steeds beter."

"Maar ook door een betere screening; we hebben eerder in de gaten dat iemand hartklachten heeft. Daarnaast is er steeds sneller hulp in noodsituaties. Steeds meer mensen kunnen reanimeren en een AED bedienen. Dat verhoogt de kans om een hartstilstand te overleven."

Goed nieuws dus. Of niet?

"Zeker. Aan de andere kant is er nog veel werk aan de winkel. Het aantal mensen met hart- of vaatziekten neemt tegelijkertijd namelijk toe. Momenteel hebben 1,4 miljoen mensen in Nederland een chronische hart- of vaataandoening. De verwachting is dat dat er in 2030 zo'n 1,9 miljoen zijn. Met andere woorden: een op de zeven mensen heeft het dan aan zijn of haar hart. Die toename kan deels voorkomen worden als mensen met een verhoogd risico op hart- of vaataandoeningen eerder worden opgespoord."

Floris Italianer, directeur van de Hartstichting. (Foto: Hartstichting)

Hoe krijgen we hartklachten eerder in beeld?

"Het is belangrijk om je risico zo laag mogelijk te houden. Drie miljoen mensen in Nederland hebben een te hoge bloeddruk en twee miljoen mensen hebben een te hoog cholesterol. Dat weten ze niet altijd van zichzelf. Meestal merk je er niet veel van, maar ongemerkt veroorzaakt het wel schade aan bloedvaten, hart en hersenen."

"Het zit niet in ons systeem om onze waarden te controleren. Maar stel dat de helft van de drie miljoen mensen met een hoge bloeddruk hun bloeddruk omlaag zou brengen, dan scheelt dat zo'n 100.000 patiënten in 2030."

Hoe meet je de bloeddruk?

"Dat kun je heel makkelijk een paar keer per jaar zelf doen met een bloeddrukmeter. Veel mensen hebben er eentje in huis. Ze zijn niet duur in de aanschaf. Of laat, als je toch bij de huisarts bent, direct even je bloeddruk en/of cholesterol meten."

“70 procent van de ziekenhuisopnames vanwege hart- en vaatziekten kan voorkomen worden.”
Floris Italianer, Hartstichting

De Hartstichting wil het mensen zo eenvoudig mogelijk maken om hun waarden te meten en het risico zo klein mogelijk te houden. In Den Haag zijn we daarom begonnen met een pilot waarbij je je bloeddruk kunt laten meten bij apotheken, bibliotheken en sportverenigingen. Dat werkt goed."

Kunnen we zelf het risico op hart- en vaataandoeningen verkleinen?

"Uit onderzoek blijkt dat 70 procent van de ziekenhuisopnames vanwege hart- en vaatziekten voorkomen kan worden. Onlangs wees een Rotterdamse studie onder negenduizend proefpersonen nog uit dat mensen die niet roken, slank blijven en een gezonde bloeddruk hebben pas negen jaar later last krijgen van ziekten waaronder hart- en vaataandoeningen. Ook leven ze zes jaar langer."

Hoe kan het dat het sterftecijfer bij vrouwen minder gedaald is?

"Sinds 1980 is het aantal mannen dat aan een hartkwaal overlijdt met 70 procent gedaald, voor vrouwen is dat 61 procent. Die geringere sterftedaling komt onder meer doordat onderzoeken altijd onder mannelijke patiënten werden uitgevoerd. De laatste decennia is duidelijk geworden dat het klachtenpatroon bij vrouwen anders verloopt dan bij mannen."

Hoe dan?

"Bij vrouwen zijn het mogelijk de kleine bloedvaatjes die beschadigd raken. Dat geeft andere symptomen. Gelukkig krijgen we het vrouwenhart steeds beter in kaart. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar het vrouwenhart en naar de verschillen tussen mannen en vrouwen."

Meer onderzoek, meer bewustwording. Welke doelen heeft de Hartstichting nog meer?

"We willen de diagnostiek voor huisartsen en cardiologen verder verbeteren zodat hartklachten eerder gesignaleerd worden. Daarnaast willen we de behandelingen verder verbeteren. En ten slotte zetten we ons in voor snelle hulp in noodsituaties buiten het ziekenhuis."

Wat voor hulp is dat?

"Per week krijgen meer dan achthonderd mensen buiten het ziekenhuis een beroerte en driehonderd mensen een hartstilstand. In die gevallen telt elke seconde. Het is dus belangrijk dat iedereen de verschijnselen van een beroerte herkent en direct 112 belt."

"Steeds meer mensen die kunnen reanimeren melden zich aan bij ons netwerk van burgerhulpverleners. Ook daarmee worden levens gered en kunnen mensen nog langer gezond leven."