Nederlanders vinden het steeds normaler om online op zoek te gaan naar informatie als ze ziek zijn of klachten hebben, blijkt uit recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Wie de juiste sites raadpleegt, kan daardoor al veel te weten komen. Met deze tips weet je zeker dat die informatie betrouwbaar is.

Googelen wat die rugpijn kan zijn, opzoeken waarom die snotneus zo lang duurt of informatie zoeken over kankerbehandelingen. We doen het allemaal online. In 2018 zocht 67 procent van de Nederlanders boven de twaalf jaar online naar informatie over ziektes, voeding en beweging, blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS. In 2012 gold dit nog voor iets minder dan de helft.

Nederland is voorloper in Europa als het gaat om het online opzoeken van informatie over onze gezondheid. Waar 72 procent van de Nederlanders tussen 16 en 74 jaar oud dit deed, ligt het Europese gemiddelde op 52 procent.

Jaren geleden werd dit nog door veel dokters afgeraden. Maar inmiddels zijn er websites door officiële instanties opgezet om mensen te informeren. Zo ook Thuisarts.nl, een initiatief van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Op deze site, die wordt bijgehouden door huisartsen, is informatie te vinden over honderden kwalen, ziektes en klachten.

Zoek naar diagnose of behandelmogelijkheden

Wie online op zoek gaat naar informatie moet vooral niet gaan zoeken naar wat hun klachten betekenen, adviseert Patrick Jansen, huisarts in Nijmegen en hoofdredacteur van Thuisarts.nl. "Als je googelt dat je moe bent, kom je al snel op sites die melden dat je kanker hebt of de ziekte van Lyme. En dat terwijl 98 procent van die groep gewoon te hard werkt en weinig aandacht aan het lijf besteedt."

Zo zijn er ook volop sites en fora waarop mensen informatie delen die niet altijd klopt of niet betrouwbaar is. Hardnekkige misverstanden worden zo volop gedeeld en ook heftige diagnoses voor kleine kwalen blijven op die manier rondzingen.

Bezoek daarom alleen de sites van officiële organisaties of instellingen. Het is daarnaast beter om te zoeken naar een diagnose of behandelmogelijkheden dan naar een klacht, dan kom je sneller bij de juiste informatie terecht, tipt de huisarts.

Effect van online informatie

De website Thuisarts.nl heeft honderdduizend bezoekers per dag, vertelt Jansen. "We hebben twee jaar geleden bij een grote groep huisartsen onderzocht wat het effect van de website is. Het aantal contacten en consulten was met 12 procent teruggelopen."

Veel huisartsen reageerden en stelden dat dit niet klopte. Ze hadden het immers niet minder druk. "Maar we zagen dat hun taak veranderd was. Er kwamen minder mensen met kleine klachten waarover online genoeg informatie te vinden is. En juist meer mensen met complexe problemen, zoals kanker of chronische ziektes."

Zo vind je online de juiste informatie over gezondheid

  • Kijk wie de maker van de website is of wat de bron van de informatie is
  • Vergelijk meerdere sites om te zien of de informatie overeenkomt
  • Bezoek sites van officiële organisaties of instellingen
  • Raadpleeg de huisarts bij twijfels of vragen

Huisarts wordt een coach

De taak van de huisarts is met de komst van internet veranderd, aldus Jansen. "Er is meer zelfregie, een grotere mate van zelfmanagement bij de groep die dat kan." De gemiddelde Nederlander is goed in staat om online op zoek te gaan naar informatie over hun klachten. 

Dat zorgt ervoor dat zij met hun eigen informatie naar de dokter gaan en gerichtere vragen kunnen stellen, aldus de huisarts. "Daarnaast hoeven mensen niet te wachten aan de telefoon en heeft de doktersassistent dus ook meer tijd."

Samen wordt dan de beste behandeling besproken. "Dat maakt de huisarts meer tot een coach en adviseur, in plaats van iemand die je vertelt welke pil je nodig hebt." Niet iedereen in het vak is blij met die ontwikkeling, meent Jansen, "Velen vinden het ook nog wel spannend."

Vooral vanwege de andere rol van de doktersassistent, die belangrijk is bij het maken van afspraken. Het gaat daarbij om het zogenoemde triageren: het inschatten of iemand langs moet komen of niet.

"Sommige huisartsen vrezen dat mensen voor laagdrempelige dingen op afspraak komen, omdat ze de assistent niet meer spreken. Maar als mensen een afspraak inboeken, doen ze dat meestal niet zomaar. Dan hebben ze een reden."

De rol van de huisarts is door de komst van internet veranderd, zegt Jansen.

'Site is geen goed idee'

Thuisarts.nl begon in 2010. Toen ontstond het plan om een website te starten en daar informatie op te zetten die huisartsen normaliter geven. "Destijds vond 75 procent van de respondenten dat geen goed idee. Maar het NHG heeft het toch gedaan. Nu is iedereen er blij mee."

Inmiddels heeft bijna elke huisartspraktijk een website. Bij ongeveer 30 tot 40 procent is het mogelijk om online een afspraak te maken of een e-consult aan te vragen, denkt Jansen.

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat een kwart van de Nederlanders ouder dan twaalf jaar gebruikmaakte van de online mogelijkheid om een afspraak te maken bij een huisarts of medisch specialist.

"Bij de ene huisarts zijn het een tot drie online gemaakte afspraken per week, bij anderen vijf tot acht per dag. Bij mij in de praktijk is 30 procent van de afspraken op het spreekuur online gemaakt."

Meer informatie over tweedelijnszorg

Dat de site Thuisarts.nl zo groot zou worden, had Jansen van tevoren niet verwacht. "We willen ons in de toekomst meer gaan richten op online triage: een website die meedenkt en advies geeft. Maar dat is lastig te regelen vanwege de wettelijke aansprakelijkheid."

Daarnaast moet er meer worden samengewerkt met de tweedelijnszorg, aldus Jansen.

“Als ik mensen vraag of ze al online gezocht hebben, dan zegt 80 tot 90 procent dat dit zo is.”
Patrick Jansen, huisarts en hoofdredacteur van Thuisarts.nl

Medisch specialisten, van oncologen tot dermatologen, dragen ook bij aan de site. Hierdoor wordt iemand geïnformeerd vanaf het moment van de klacht tot aan de behandeling in het ziekenhuis. "Er staat al informatie over dertig tot veertig aandoeningen online waar een medisch specialist bij betrokken is."

Online informatie kan druk bij huisartsenpost wegnemen 

De komende jaren ziet Jansen ook een belangrijke taak in het onderscheid maken tussen spoedeisende hulp en klachten.

"De werkdruk bij huisartsen rijst de pan uit. Thuisarts.nl kan een rol spelen door informatie te geven over of er spoed nodig is als iemand een klacht heeft." Moet je nu naar de huisarts of kun je tot morgen wachten? "Dat moet wat druk bij de huisartsenpost wegnemen."

Online op zoek? Vergelijk informatie

Wie online gaat zoeken naar meer informatie over een klacht, moet vooral kijken naar de betrouwbaarheid van de site, tipt Jansen. "Kijk wie de website gemaakt heeft, of wie de bron van de informatie is."

Ook het vergelijken van informatie kan al inzicht bieden in de betrouwbaarheid. "Als meerdere sites dezelfde informatie geven, dan lijkt het te kloppen."

Er zijn ook genoeg mensen die alsnog bij de huisarts checken of de informatie die ze gevonden hebben wel klopt, aldus Jansen. "Als ik mensen vraag of ze al online gezocht hebben, dan zegt 80 tot 90 procent dat dit zo is."

Jansen denkt niet dat de huisarts uiteindelijk verdrongen zal worden door technologische ontwikkelingen. "We blijven de poortwachter en zijn degene die de patiënt en diens achtergrond kent." Jansen benadrukt ook de rol van vertrouwenspersoon. "Ik ken mijn patiënten, dat blijft een belangrijke meerwaarde. Daardoor zal de huisarts niet verdwijnen."