In ons leven kunnen we telkens opnieuw beginnen. Aan een nieuwe baan, een nieuwe relatie, een nieuwe dag. Waarom voelt een nieuw begin vaak fijn, maar is het tegelijk een beetje eng? Tijdschrift Flow zoekt het uit. 

Je neemt je verleden altijd mee

Alle schepen achter je verbranden, een pakje sigaretten halen en nooit meer terugkomen: weinig mensen willen écht met een schone lei beginnen, betoogt filosoof Marli Huijer in haar boek Opnieuw beginnen. "We worden tegengehouden door het verlangen naar continuïteit, naar herhaling. Bovendien is het een illusie dat we ons verleden kunnen uitwissen. We kijken immers naar de wereld door de bril van onze ervaringen." 

Volgens Huijer brengt het je verder om in het bestaande iets nieuws in gang te zetten: "Iemand die het initiatief neemt om dingen anders te doen in zijn werk of relatie, brengt meer verandering teweeg dan iemand die plompverloren vertrekt om elders opnieuw te beginnen."

Angst voor het onbekende

Iets nieuws aanpakken betekent iets anders loslaten. Maar dat doen we volgens klinisch psycholoog Barry Lubetkin niet graag. Volgens hem voelt het niet fijn om vertrouwde dingen te beëindigen.

"Het ultieme einde is natuurlijk de dood, maar zelfs het einde van een leuk feestje of een slechte relatie kan een ongemakkelijk gevoel oproepen. Het is spannend om een nieuwe weg in te slaan, want je weet nooit wat je te wachten staat."

De klinisch psycholoog heeft het over een ingewikkelde tweestrijd: de vertrouwde weg voelt veiliger dan het onbekende terrein, maar het onbekende kan mogelijk tot een beter leven leiden.

Het advies van Lubetkin: "Laat ongemakkelijke gevoelens gewoon toe, als een nieuwe start spanning oproept. Je zult zien dat ze vanzelf wegebben. Emoties hebben het verloop van een golf. Ze beginnen klein, groeien dan tot een breekpunt en als ze helemaal zijn uitgegolfd, verdwijnen ze weer."

Slaap er een nachtje over

Morgen ziet de wereld er heel anders uit. Er zit meer in deze bekende uitspraak dan je misschien denkt. ’s Nachts reset ons brein zich. "Terwijl jij ligt te slapen, zijn je hersenen druk in de weer, voornamelijk met het verwerken van informatie die overdag is binnengekomen", vertelt slaaponderzoeker Stefan Lucius in zijn boek Welterusten! Over slaap en slaapstoornissen.

"Maar we hebben er weinig aan om ervaringen nogmaals hetzelfde te beleven; er moet iets mee gebeuren, zodat we ze kunnen relativeren, een plekje geven, loslaten. Dat doen de hersenen door tijdens de remslaap een stressvrije toestand af te kondigen."

Het emotiecentrum van ons brein staat tijdens die slaap op non-actief, wat er voor zorgt dat emoties de volgende dag minder intens zijn en waardoor we heftige gebeurtenissen in een nieuw, stressvrij daglicht kunnen plaatsen. Mede daarom voelt het begin van een nieuwe dag vaak zo fijn.

Aanleiding voor verbetering

"Als je in het leven tegen problemen aan loopt, kan dat je ook iets bieden", vertelt hoogleraar psychiatrie en filosoof Damiaan Denys. "Het is de perfecte aanleiding om je leven opnieuw in te richten. We doen dat namelijk niet zomaar uit onszelf, dat is onze aard."

Denys zegt dat mensen verandering van nature vermijden. Maar als het toch komt, zegt ze: probeer het te omarmen. "Stel: je hebt een bepaalde baan, je doet dat tien jaar en je wordt ontslagen. Nou, vreselijk. Maar je wordt daardoor wel gedwongen om iets anders te gaan doen, en na drie jaar zeg je misschien wel dat het goed geweest is. Tekorten helpen ons om een rijker en beter leven te leiden."

Altijd weer een nieuwe kans

Een droomhuis dat aan je neus voorbijgaat. De baan waar je zo op had gehoopt. Mensen denken vaak dat ze het wel kunnen vergeten als ze die ene kans gemist hebben.

Volgens filosoof Marli Huijer doen zich per definitie altijd weer nieuwe kansen voor. In haar boek Ritme zegt ze: 
"Stel, een man in de trein aarzelt of hij de vrouw die tegenover hem zit zal aanspreken. Wie weet is dit zo’n moment waarvan hij achteraf zal zeggen dat het leven toen een beslissende wending nam. Maar hoe bijzonder is zo’n moment nou eigenlijk écht? De momenten die zich aandienen bestaan niet zonder eerdere, vergelijkbare momenten: het is een nieuw begin van wat er eerder al was, maar niet werd afgemaakt of toen onmogelijk leek."