NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Sociale media dragen eraan bij dat meisjes eerder in de puberteit komen."

Oordeel: ongefundeerd

Welingelichte Kringen publiceerde op 14 november een artikel met de kop 'Meisjes komen steeds eerder in de puberteit door sociale media'. In het artikel wordt beweerd dat sociale media ervoor zorgen dat de hersenen van jonge kinderen te veel worden geprikkeld. Dat zou ervoor zorgen dat meisjes eerder puberteitsverschijnselen vertonen.

Deze verschijnselen zijn deels psychisch, maar ook fysiek; zo zouden meisjes hierdoor steeds vroeger voor het eerst ongesteld worden. Waarom vooral meisjes eerder in de puberteit zouden komen door sociale media en jongens niet, wordt in het stuk niet duidelijk.

Waar komt het vandaan?

De bron van het stuk van Welingelichte Kringen is een artikel van Metro UK van dezelfde dag. In het bericht staat dat Britse acupuncturisten signaleren dat kinderen vroeger in de puberteit komen. Hier geven ze sociale media deels de schuld van. Meisjes zouden, mede door sociale media, soms al op achtjarige leeftijd voor het eerst menstrueren.

Acupuncturist Rebecca Avern vertelt in het artikel dat het constante gebruik van smartphones ervoor zorgt dat de hersenen van kinderen constant bezig zijn en te veel prikkels moeten verwerken. Hierdoor zouden de hersenen zich te snel ontwikkelen, wat ervoor zou zorgen dat het lichaam zich ook sneller ontwikkelt, waardoor kinderen dus eerder in de puberteit komen.

Wetenschappelijke onderbouwing voor de beweringen in het artikel ontbreekt.

Klopt het?

Jiska Peper, puberteitsexpert en hersenonderzoeker aan de Universiteit Leiden, vertelt dat het klopt dat meisjes in Europa en de Verenigde Staten inderdaad iets vroeger voor het eerst menstrueren. Zo'n vijftig jaar geleden werd een Amerikaans meisje gemiddeld op een leeftijd van 13,4 jaar voor het eerst ongesteld, terwijl meisjes nu gemiddeld op een leeftijd van 12,7 jaar beginnen met menstrueren. We weten volgens Peper niet of meisjes eerder zijn gaan menstrueren sinds de komst van sociale media.

Wat de reden is dat meisjes vroeger voor het eerst ongesteld worden, is nog niet bekend. Peper vertelt dat wordt verondersteld dat het veranderde voedingspatroon een rol speelt. "Kinderen eten vetter dan vijftig jaar geleden, dit zou ervoor kunnen zorgen dat kinderen eerder in de puberteit komen. Maar andersom zijn er ook aanwijzingen dat een vroegere start van de puberteit ertoe leidt dat kinderen een grotere kans hebben om later in het leven overgewicht te krijgen."

Ook de hoeveelheid lichaamsbeweging die kinderen krijgen, zou een rol kunnen spelen. Peper legt uit dat kinderen nu minder bewegen en dat ze langer achter schermen zitten dan vijftig jaar geleden. "We weten dat extreem sporten de puberteit kan uitstellen. Dit zien we bijvoorbeeld bij jonge Russische turnsters, die soms pas na hun veertiende in de puberteit komen. Maar we weten niet zeker of het feit dat meisjes nu gemiddeld minder bewegen dan vijftig jaar geleden een reden is dat ze eerder in de puberteit komen."

Bij Peper is echter geen onderzoek bekend over de mogelijke rol die psychologische factoren spelen bij de leeftijd waarop de puberteit begint. "Bewijs dat sociale media eraan bijdragen dat meisjes eerder in de puberteit raken, is er bij mijn weten al helemaal niet."

De leeftijd waarop een kind gaat puberen, is overigens vooral afhankelijk van de ouders. "Hoe vroeg of laat een kind in de puberteit komt, is voor ongeveer de helft erfelijk bepaald."

Ook NU.nl heeft geen onderzoek kunnen vinden waarin een verband wordt gelegd tussen sociale media en vroegere puberteit bij meisjes.

Conclusie

Meisjes worden inderdaad wat eerder ongesteld dan vijftig jaar geleden. De wetenschap is er echter nog niet over uit waardoor dit komt. Er zijn in ieder geval geen aanwijzingen dat sociale media eraan bijdragen dat meisjes eerder in de puberteit komen.

We weten zelfs niet of de leeftijd waarop meisjes voor het eerst ongesteld worden sinds de komst van sociale media is gedaald.

We beoordelen de stelling "sociale media dragen eraan bij dat meisjes eerder in de puberteit komen" als ongefundeerd.

Wanneer komt een meisje in de puberteit?

  • "De menstruatie is niet de start van de puberteit bij een meisje, maar eigenlijk een teken dat het nagenoeg afgelopen is", aldus onderzoeker Jiska Peper. Zij legde aan NU.nl uit dat de puberteit bij de meeste meisjes zo rond acht jaar begint; dan beginnen de hormoonklieren hormonen te maken die ervoor zorgen dat een kind in de puberteit komt. Rond het tiende jaar zie je bij meisjes de eerste uiterlijke kenmerken van de puberteit, en rond dertien jaar worden meisjes dus voor het eerst ongesteld.