Stress zou verminderd kunnen worden tijdens het geven van bloeddonaties als de ruimte waar het bloed wordt afgenomen een donor een huiselijk gevoel geeft.

"Daarbij zou het helpen als de medewerkers geen enge witte jassen dragen. Je kunt bijvoorbeeld de steriele sfeer van het ziekenhuis vervangen door een huiskameromgeving", adviseert Maurits Hoogerwerf naar aanleiding van zijn proefschrift dat hij woensdagochtend aan de Universiteit van Amsterdam heeft verdedigd. 

In Nederland staan 340.000 mensen per jaar vrijwillig bloed af aan de bloedbank. "Jaarlijks haakt een groot deel van de donoren al na drie of vier keer prikken af", zegt Hoogerwerf. Doel van zijn onderzoek was om te achterhalen of stress bij het bloedprikken de reden zou zijn dat nieuwe donors na enige tijd alweer afhaken. Eerder was de reden van stoppen nog niet bekend.

Stressfactoren

Hoogerwerf onderzocht in samenwerking met bloedbank Sanquin 400 donors bij hun donatie. Hij volgde de personen van binnenkomst tot vertrek en bepaalde de stressfactoren op zeven verschillende momenten. Daarbij werd zowel de lichamelijke als psychische stress onderzocht.

Uit het onderzoek blijkt dat nieuwe donoren vooral tijdens het inprikken van de naald een stresspiek ervaren. Ook tijdens de gezondheidskeuring die voorafgaand aan de donatie plaatsvindt vond Hoogerwerf verhoogde signalen van stress. Deze signalen waren een stijgende bloeddruk, een versnelde hartslag en de aanwezigheid van het stresshormoon cortisol in het bloed. 

De psychische stress werd gemeten door middel van een vragenlijst. Volgens de onderzoeker was het opvallend dat donors die al twintig keer bloed hadden gegeven nauwelijks stress ervaarden. Dit zou kunnen betekenen dat het doneren op den duur went.

"Kennelijk vinden nieuwelingen het eng, maar na tien keer wordt het routine. Ga vaker doneren. Dan raak je gewend en verdwijnt de stress grotendeels", aldus Hoogerwerf in AMC Magazine. Ook ontdekte hij dat de stress ontstaat door negatieve ervaringen of omdat mensen bang zijn voor duizeligheid en flauwte na de donatie. 

Invloed

Hoogerwerf ontdekte dat stress de bloedstolling lichtelijk beïnvloedt. "De kwaliteit van het bloed lijdt nauwelijks onder de stress. Er zijn kleine verschillen te zien in de mate van bloedstolling, maar niet zo sterk dat dit de kwaliteit van het bloed beïnvloedt", zegt hij. Volgens Hoogerwerf zou het wenselijk zijn om zoveel mogelijk stress weg te nemen bij de donors. En de rol van donorassistenten zou daarin cruciaal zijn.

Naast een huiskamersfeer zonder witte jassen adviseert hij dat het ook kan helpen als bij de bloedbanken een kinderopvang wordt aangeboden. "Ren niet direct van je werk naar de bloedbank. Ik zie soms moeder die gehaast hun kind uit de crèche halen en met kind op schoot komen doneren. Misschien kan de bloedbank zorgen voor kinderopvang, zodat de ouders in rust bloed kunnen komen geven."