DEN HAAG - De huidige opvoeders van de jeugd zijn zeer gebrekkig in het overdragen van basiswaarden zoals zelfbeheersing en het nemen van verantwoordelijkheid. Daardoor verwaarlozen ze niet alleen de jeugd maar ook hun eigen toekomst.

Dat stellen Frits Spangenberg en Martijn Lampert van onderzoeksbureau Motivaction in het boek De grenzeloze generatie en de eeuwige jeugd van hun opvoeders.

Het boek over jongeren tussen de 15 en 23 jaar is maandag overhandigd aan premier Jan Peter Balkenende. Het mentaliteitsonderzoek is gemaakt op basis van ruim tien jaar waardenonderzoek onder 22.000 Nederlanders.

In vergelijking met andere generaties ouders blijkt dat vaders en moeders nu veel meer met de handen in het haar zitten. Opvoeden vinden ze ingewikkeld. Ondertussen zijn ze vooral met zichzelf bezig om 'jong en mooi' te blijven. ''Ze willen niet als volwassenen met wijsheid en levenservaring jongeren benaderen, maar het vooral tof hebben met hun kinderen. En dat is echt wat anders dan vroeger'', stelt Lampert.

Leraren

De verwaarlozing van de jeugd door opvoeders als ouders, leraren en de overheid heeft tot gevolg dat de jeugd niet meer onder controle is te krijgen. Dat merken zowel ouders als het bureau Jeugdzorg.

Dat is de reden dat problemen als schooluitval, schulden, obesitas, alcoholmisbruik en publieke agressie steeds groter worden. Individualisme en hedonisme zijn de nieuwe richtingaanwijzers.

Zelfredzaam

Ook al lijken jongeren steeds meer zelf hun weg te kiezen, toch is 41 procent van de jeugd niet zo zelfredzaam noch pragmatisch ingesteld, ondernemend of onafhankelijk. Deze jongeren - voornamelijk laagopgeleid - hebben moeite met de gecompliceerdheid van de samenleving. Ze willen eigenlijk veel meer sturing van zowel ouders, leraren en de overheid.

Het is voor de onderzoekers duidelijk dat ouders weer de regie in handen moeten nemen. Ze moeten duidelijke grenzen aangeven en scholen moeten laten zien waar ze voor staan en wat ze verwachten van leerlingen en hun ouders.

Hypes

Maar ook de overheid moet de koe bij de horens vatten. ''Die moet niet op hypes reageren, maar een langetermijnvisie ontwikkelen met daarin het antwoord op wat het aan de komende generatie wil meegeven'', aldus de onderzoekers.

Opvallend is dat de Nederlandse bevolking, inclusief de jeugd zelf, de bevindingen van Spangenberg en Lampert onderschrijft. ''De jeugd van tegenwoordig is gericht op uiterlijk, merken, netwerken en kicks. Ze zijn zeker niet spaarzaam, hebben weinig geduld, zijn weinig betrokken en niet milieubewust'', komt uit een steekproef onder ruim duizend Nederlanders naar voren.

Perspectief

Bij de presentatie reageerde Balkenende verheugd op de analyse van Spangenberg en Lampert, want daarin zit voor hem ook direct het perspectief. Dat is in de ogen van Balkenende het stellen van grenzen aan de grenzenloze generatie.

''Op allerlei manieren moeten we elkaar respectvol gedrag voorhouden. Anders wordt het helemaal niks. Werken aan waarden vraagt om toewijding en dat is een kwestie van lange adem'', aldus de premier.