AMSTERDAM - In de eerste tweeënhalve week van dit jaar zijn in Nederland bijna 8400 mensen overleden. Voor het eerst sinds 2005 stierven meer dan drieduizend mensen per volle week.

De meeste mensen overleden in de week van 12 tot 18 januari: bijna 3400. Dat liet CBS-demograaf Jan Latten desgevraagd weten aan Novum Nieuws.

De relatief hoge sterftecijfers zijn een gevolg van de strenge winter en de aanhoudende griepepidemie, zeggen Latten en het instituut voor gezondheidsonderzoek Nivel.

"Naar de winter toe loopt het sterftecijfer op", zegt Latten. "In augustus overleden gemiddeld 2300 mensen per week. Dat is bijna de helft van het aantal sterfgevallen dat we nu zien."

Ouderen

Vooral voor ouderen vormen strenge winters een risico.

"In de zomer overleden zo'n elfhonderd 80-plussers per week, in de derde week van januari waren dat er ruim negentienhonderd. Dat is een stijging van bijna driekwart", aldus Latten.

Het CBS stelt dat het sterfterisico van 80-plussers in de winter circa elf procent boven het jaarlijks gemiddelde ligt.

Kou

In januari was het volgens het KNMI gemiddeld 0,8 graden. Daarmee was het de koudste maand in twaalf jaar.

"In 2007 en 2008 was de eerste maand bijzonder zacht", stelt een woordvoerder van het meteorologisch instituut. "Vorig jaar januari was het gemiddeld 6,5 graden, 2007 kende de warmste januari ooit met een gemiddelde temperatuur van 7,1 graden."

De woordvoerder zegt dat dit grote verschil typisch iets voor Nederlandse wintermaanden is. "Eens in de zoveel jaar is er een uitbijter."

Griepepidemie

Het hoge sterftecijfer hangt ook samen met de aanhoudende griepepidemie. Gé Donker, die als epidemioloog verbonden is aan het onderzoeksinstituut Nivel, zegt dat de huidige epidemie forser is dan die van voorgaande jaren.

Bovendien was er vroeger in het jaar sprake van een epidemie. Het Nivel spreekt van een epidemie als huisartsen twee weken achter elkaar bij tegen de zestig op honderdduizend mensen griep hebben vastgesteld.

"Dit jaar was het al vrij snel na de jaarwisseling raak, voorgaande jaren spraken we pas in de loop van januari van een epidemie."

Virus

Volgens Donker heeft een lage temperatuur weinig invloed op een griepepidemie. "Belangrijker is het griepvirus. Het virus waar we nu mee te maken hebben, is nieuw.

Het heeft de laatste jaren niet 'rondgevlogen', daardoor is er minder natuurlijke weerstand tegen deze variant."

2005

De laatste keer dat Nederland geconfronteerd werd met extreem lage temperaturen en een forse griepepidemie, was in februari en maart 2005.

"De eerste weken van maart waren toen ongelooflijk koud. In de Noordoostpolder werden temperaturen van -20 geregistreerd", zegt de KNMI-woordvoerder. Ook epidemioloog Donker herinnert zich 2005 nog goed.

"Toen hadden we te maken met een griepepidemie die vergelijkbaar is met die van nu."

De twee maanden in 2005 waren ook de twee laatste waarin er wekelijks meer dan drieduizend mensen overleden.

Opvallend

Dat we nu weer op dat cijfer zitten, noemt CBS-demograaf Latten 'zeer opvallend'. In 2005 lag de piek in de eerste week van maart, toen 3351 mensen overleden. De derde week van januari dit jaar zit daar met 3368 doden nog boven.