Lokale partijen grijpen vaak naast burgemeesterspost

Leden van lokale politieke partijen lopen een plek als burgemeester vaker mis dan die van grote partijen die ook landelijk actief zijn.

In ruim een derde van de ruim vierhonderd gemeenten kregen lokale partijen in 2010 de meeste stemmen, maar slechts twaalf leden van lokale partijen dragen een ambtsketen.

Dat blijkt uit onderzoek van NU.nl naar gegevens van de Kiesraad en Overheid in Nederland.

De lokale partijen haalden gezamenlijk 23,66 procent van de stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2010. In ruim een derde van de gemeenten was een lokale partij de grootste.

Wethouders

De verkiezingsuitslag komt redelijk overeen met het aantal wethouders dat lokale partijen afvaardigen. Ruim 23 procent (324 van de 1.398 wethouders) zijn afkomstig van een lokale partij.

De kleine landelijke partijen hebben allen een iets lager percentage wethouders dan de verkiezingsuitslag. In tegenstelling tot wethouders worden de burgemeesters niet democratisch verkozen door de gemeenteraad.

Vooral CDA en VVD profiteren van dit gegeven. Zij bekleden meer functies als wethouders en burgemeesters dan de verkiezingsuitslag doet vermoeden. PvdA heeft een representatief aantal wethouders, maar vervult een veel hoger percentage burgemeestersposities dan de verkiezingsuitslag.

CDA heeft met 130 burgemeesters het hoogste aantal in Nederland, volgens een telling van eind januari. VVD (107) en PvdA (99) volgen op flinke afstand. De lokale partijen vaardigen ondanks hun grote vertegenwoordiging twaalf burgemeesters af.

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van de Kiesraad en Overheid in Nederland. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Instabiel

Volgens hoogleraar bestuurskunde Arno Korsten heerst nog vaak het vooroordeel dat een lokale partij in het college van B en W voor instabiliteit zorgt. "Er wordt gedacht dat deze partijen intern niet homogeen zijn, voor onrust zorgen en minder voorspelbaar zijn."

"Dat is ook te begrijpen. Bij partijen die ineens groot worden moet een nieuw patroon groeien. De onderlinge verhoudingen moeten zich zetten en de fractieleider moet worden geaccepteerd."

Politieke kleur

Geïnteresseerden voor een plek als burgemeester sturen een brief naar de commissaris voor de Koning. Daar wordt vervolgens een selectie uit gemaakt. Ook kijkt een vertrouwenscommissie naar de mogelijke kandidaten.

Een dergelijke commissie bestaat volgens Korsten vaak in meerderheid uit raadsleden van landelijke partijen. "Die vinden het afwijkend als een kandidaat voor het burgemeesterschap lid is van een lokale lijst. Dan heeft zo iemand zich blijkbaar afgezet tegen het lidmaatschap van een landelijke partij", vermoedt Korsten.

"Bij die procedure wordt naar veel meer dan alleen de politieke kleur gekeken. Een kandidaat van de lokale partij maakt minder kans, omdat die over het algemeen minder lijntjes naar Den Haag heeft."

"Besef dat iemand die burgemeester wordt, vanaf dag één zijn eigen kleur moet vergeten. Een burgemeester moet boven de partijen staan. Dat is een gouden regel."

"Een goede burgemeester verbindt, verzoent en haalt met humor de angel uit een lastige discussie. Dat is veel belangrijker dan politieke kleur."

Alles over de gemeenteraadsverkiezingen

Bepaal uw politieke voorkeur met onze stemhulp

Lees meer over:
Tip de redactie