De zomervakantie staat voor de deur. Wellicht heb je een reis gepland en zit je binnenkort lekker aan de pizza in Italië. Maar hoeveel fooi geef je dan eigenlijk?

De 52-jarige Sylvia van Ostende is net terug van haar vakantie op Kreta. "De service was er goed, dus ik heb overal fooi gegeven." Dit doet ze altijd met contant geld. "Op die manier heb ik het idee dat het echt terechtkomt bij de medewerkers die het werk verrichten."

'Het hangt voor mij af van de beleving'

Van tevoren had ze zich niet ingelezen wat gebruikelijk is om aan fooi te geven in Griekenland. Liever doet ze het op gevoel. "Het bedrag hangt voor mij af van de beleving. Ik heb dus geen vast bedrag wat ik aan fooi geef."

Daarbij geeft ze alleen fooi als het eten en de bediening goed is. "Fooi voor slechte service zou ik gek vinden. Maar", vult ze aan, "mocht het in een bepaald land wel echt de regel zijn om te 'tippen', dan probeer ik me eraan te houden. Ik zou het dan sneller doen, maar het zou niet goed voelen. Het is eigenlijk tegen mijn principes."

Contante fooi wordt het meest gewaardeerd

Meer Nederlanders stoeien op vakantie met fooi geven, bevestigt Anne-­Marie van Leggelo, etiquette-expert en directeur van Het Etiquette Bureau. "Nederlanders zijn van nature 'zuinig'. Daarbij leeft men in Nederland niet van fooi en is het niet verplicht", legt ze uit. "Dit terwijl het in veel andere landen wel echt een bron van inkomsten voor het personeel is."

In elk land gaan de mensen anders om met fooi, zegt ook ANWB-woordvoerder Sanne Over. "Vuistregel is dat contante fooi het meest gewaardeerd wordt", vervolgt ze. "Dus probeer altijd wat cash op zak te hebben."

Hoeveel fooi is gebruikelijk in het buitenland?

  • Italië: In Italië is het bedieningsgeld inbegrepen. Dit noemen ze 'servizio incluso'. Een fooi achterlaten is dan niet gebruikelijk, maar wordt wel gewaardeerd. Zo'n 5 à 10 procent.

  • Frankrijk: In Frankrijk is het bedieningsgeld bij hotel- en restaurantrekeningen vaak inbegrepen. Dan staat er op de bon 'service compris'. Het is gebruikelijk om bedragen naar boven af te ronden. Staat er echter 'service non compris' op de bon? Dan is de fooi dus niét inbegrepen. 10 tot 15 procent is dan normaal. In duurdere restaurants is het geven van 5 procent fooi de norm.

  • In Portugal is 10 procent gangbaar. Minder kan worden opgevat als een belediging. In Spanje verwacht men geen fooi, al laten veel mensen 5 procent cash achter. Let hierbij wel op: "Kieper niet zomaar je portemonnee met kleingeld om op tafel in Spanje voor een fooi. Dat wordt als vernederend ervaren", aldus Van Leggelo.

  • Verenigde Staten: 15 tot 20 procent. Het percentage fooiengeld in de Verenigde Staten ligt vrij hoog; dit komt mede door de lage lonen van het restaurantpersoneel. 'Service charge' (ofwel bedieningsgeld) is niet bij de restaurantrekening inbegrepen. Als op de rekening 'gratuity included' of 'tip included' staat, dan is een fooi niet nodig. Ook kappers, gidsen en taxichauffeurs verwachten een fooi van 15 tot 20 procent.

  • Griekenland: Het bedieningsgeld is meestal bij de prijs inbegrepen. Je geeft de fooi hier met name als blijk van waardering voor een uitstekende service. Maar wel met mate. Een overdreven grote fooi wordt hier juist niet gewaardeerd. Je kunt het bedrag naar boven afronden of het kleine wisselgeld laten liggen.

  • Oost-Europa: Daar is fooi niet verplicht, met uitzondering van Hongarije en Oekraïne. Daar rekent men op 5 à 10 procent.

  • Turkije: Fooi geven is ook niet standaard in Turkije, maar een 'tip' wordt wel op prijs gesteld. Meestal 5 tot 10 procent.

En ook bij de Britten, Duitsers, Scandinaviërs is de fooi vaak al in het totaalbedrag opgenomen. "Hier is fooi is een extra erkenning voor goede service, maar niet verplicht. Ben je ontevreden, dan geef je niets", zegt Van Leggelo.

Niet in alle landen wordt fooi gewaardeerd

Opmerkelijk genoeg zijn er ook landen waar fooi niet gewaardeerd wordt, vertelt Over. "In Japan wordt het geven van een fooi als een belediging gezien. Ook in landen als Singapore, Vietnam en China zit het horecapersoneel veelal niet te wachten op gulle gevers."

Belangrijk is volgens Over om je goed in te lezen in het land van bestemming. Ben je in een land waar fooi wordt gegeven, maar twijfel je over de hoeveelheid? "Dan is een fooi van 10 procent de veiligste keuze. De beste tip: vraag het een local wat de norm is qua fooi geven. De fooien kunnen namelijk ook ter plaatse nogal verschillen."