Waar variabele contracten eerst twee keer per jaar werden aangepast, doen steeds meer leveranciers dat nu vaker. Experts signaleren een trend. Wat betekent dat voor de consument?

Verschillende leveranciers kondigden aan dat de tarieven van variabele contracten vaker gewijzigd kunnen worden. Eerder was het gebruikelijk dat dat op 1 januari en 1 juli gebeurde, maar dat is steeds vaker verleden tijd.

Zo doen leveranciers Budget Energie en NLE dat sinds begin dit jaar maandelijks. Greenchoice, Vandebron en Eneco lieten hun klanten weten dat er mogelijk tussentijdse wijzigingen komen in de variabele tarieven. De grote leverancier Vattenfall verhoogde de tarieven niet alleen in januari en straks per juli, ook in april was er al een tussentijdse aanpassing.

"Het is een trend", zegt Joris Kerkhof, energie-expert bij vergelijkingssite Independer. "Het heeft te maken met de onzekerheid op de markt. De marktprijzen zijn onvoorspelbaar en op het moment dat leveranciers de tarieven maandelijks aanpassen, zijn ze flexibeler."

Ook de Consumentenbond herkent het fenomeen. "De afgelopen tien maanden waren zo hectisch dat als leveranciers dit niet zouden doen, sommige van hen omgevallen waren. Daar zijn consumenten niet bij gebaat", aldus woordvoerder Babs van der Staak. Uit de Energiemonitor van Autoriteit Consument & Markt (ACM), die vorig jaar juni werd gepubliceerd, blijkt dat 44 procent zo'n variabel contract had.

Waar moet je op letten?

Dat variabele tarieven vaker worden gewijzigd, kan zowel in het voordeel als in het nadeel van de consument zijn, zegt Gerben Hieminga, econoom bij ING en gespecialiseerd in energie. "Leveranciers moeten enorme risico's nemen met de inkoop. Stel, er komt in Oekraïne een snelle oplossing. Dan haalt dat waarschijnlijk een hoop onzekerheid uit de markt weg en zullen de prijzen dalen. Escaleert het verder, dan is dat in het nadeel van de consument."

Maar mag elke energieleverancier de tarieven aanpassen? Dat is afhankelijk van de voorwaarden van jouw leverancier. In de meeste gevallen staat hierin opgenomen dat de tarieven van een variabel contract aangepast mogen worden als de markt daarom vraagt.

“Leveranciers moeten het wel actief communiceren, minstens dertig dagen voordat de wijziging ingaat.”
Babs van der Staak, Consumentenbond

Ze zijn in dat geval dus vrij om de tarieven tussentijds te verhogen óf te verlagen. "Leveranciers moeten het wel actief communiceren, minstens dertig dagen voordat de wijziging ingaat", aldus Van der Staak van de Consumentenbond. "Zo hebben klanten de gelegenheid om over te stappen."

Ook is het slim om erop te letten of het invloed heeft op je maandbedrag. Verder is het goed om in de gaten te houden of het maandbedrag automatisch wordt aangepast door de leverancier, zodat je niet achteraf een hoge rekening krijgt.

Kerkhof hoopt dat energieleveranciers ook zo netjes zijn dat ze de klanten tegemoetkomen als de prijzen weer dalen. "Op dit moment zien we alleen maar prijsstijgingen, maar ik hoop dat consumenten ook direct zullen profiteren als de marktprijzen lager worden."

Besparen en goed opletten

Voor consumenten van wie het jaarcontract afloopt, is er weer een mogelijkheid om een contract af te sluiten. Lange tijd was er nauwelijks aanbod vanwege de onzekerheid in de markt.

Kerkhof: "Als je zekerheid wil als je contract afloopt, kan dat nu. Bij een vast contract heb je geen last van prijsstijgingen, maar ook niet van dalingen. En ze zijn over het algemeen duurder geprijsd." Toch noemt Kerkhof het verschil 'behapbaar': "20 tot 30 cent per kubieke meter gas. Voor zekerheidszoekers kan dat interessant zijn."

En of je nu variabel of vast hebt, je gedrag onder de loep nemen is altijd een goed idee. Geen terrasheaters meer, en de zonnebank op zolder kost ook veel energie.

"In de zomer is wat betreft de gasrekening eigenlijk de enige optie minder (lang) douchen", zegt Hieminga. "In de winter kun je de thermostaat een graadje lager zetten. Voor lage inkomens zal dat misschien wel drie graden moeten zijn om de energierekening te kunnen betalen. We moeten echt op ons verbruik gaan letten."