Het leven wordt duurder, van boodschappen en energie tot aan de horeca. Geven we minder fooien nu de prijzen voor een hapje en drankje buiten de deur net als onze vaste lasten omhooggaan?

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is de horeca in maart 6 procent duurder geworden dan vorig jaar. Dat komt door een opeenstapeling van oorzaken: door de lange sluiting van de horeca waardoor restaurants en cafés veelal hogere schulden dan ooit tevoren opbouwden, door de algemeen stijgende prijzen van producten, door hogere personeelskosten vanwege een tekort aan personeel en door hogere energierekeningen.

"Je merkt dat consumenten grif betalen en ook begrip hebben dat het de afgelopen jaren zwaar is geweest voor de branche", vertelt Dick Koerselman, voorzitter van FNV Horeca. "Daarbij hoort ook dat ze snappen dat medewerkers wat extra's verdienen. Wij zien hierdoor geen vermindering in fooien in vergelijking met de periode vlak voor corona."

Toch zijn we in de afgelopen jaren wel minder gaan tippen, maar dat heeft een andere oorzaak: we betalen steeds vaker digitaal en hebben nauwelijks meer cashgeld op zak. Koerselman: "Wij zien de oplossing in goede lonen voor de medewerkers, zodat zij niet afhankelijk zijn van fooien."

Fooi geven is vaak routine

Volgens consumentenpsycholoog Patrick Wessels hebben hogere prijzen alleen invloed op de fooi als iemand meer op de kleintjes moet letten. "Voor een deel van de mensen kan dat dus een reden zijn om minder fooi te gaan geven", zegt hij.

Toch stelt Wessels dat hogere prijzen vanuit psychologisch perspectief niet automatisch invloed hebben op ons fooigedrag. Dit komt volgens hem doordat het voor veel mensen 'gewoontegedrag' is. Hij legt uit: "Zodra je als klant de rekening krijgt, geef je een bepaald bedrag of percentage aan fooi, uit routine."

"We geven waardering, maar zien ook dat het gewaardeerd wordt door het restaurant of de medewerker. Die beloning zorgt ervoor dat de 'feedbackloop' in stand blijft, dus dat de volgende rekening weer leidt tot hetzelfde gedrag", zegt Wessels.

Onverwachte hoge rekening schrikt wel af

Bovendien voelt het volgens Wessels voor veel mensen weer goed om uit eten te kunnen gaan en wél fooi te kunnen geven, als een terugkeer naar het oude normaal. "En veel mensen hebben nog genoeg te besteden en willen daarmee de horeca blijven steunen. Een paar euro extra voelt dan heel goed."

Alleen als de rekening onverwacht hoog is, kunnen we door de schrik geneigd zijn minder fooi te geven. "En als iemand een aantal keer minder fooi geeft, kan dat de gewoonte veranderen en kan het op lange termijn effect hebben", aldus Wessels.