Het leven in Turkije is ongekend duur geworden. Volgens de nieuwste gegevens van het Turkse statistiekbureau stegen de kosten voor diensten en producten over het hele jaar gemiddeld met 36 procent. Wat betekent dit voor Nederlanders met (financieel) bezit in Turkije?

Turkije kampt met hoge inflatie. De prijzen voor consumenten stegen al een tijd, maar afgelopen december ging het helemaal hard: binnen een maand werd het leven in Turkije 13,6 procent duurder, waarmee de jaarinflatie naar 36 procent werd gestuwd. Dat is het hoogste niveau in bijna twintig jaar.

Hoe kan zoiets gebeuren? Aart Gerritsen, assistant-professor aan de Erasmus School of Economics, legt uit: "In Turkije gebeurt iets opmerkelijks. Economen zijn het er in het algemeen over eens dat een centrale bank hoge inflatie prima kan bestrijden door de rentes omhoog te gooien. Zo maak je het aantrekkelijker om te sparen en duurder om leningen af te sluiten. Je verlaagt de economische vraag, zodat de economie afkoelt en de inflatie daalt."

In Turkije gebeurt het omgekeerde: terwijl de prijzen stijgen, blijft de centrale bank rentes verlagen. Dat levert een hoge inflatie op.

Gevolgen voor Nederlanders met financiële binding

En dat heeft ook gevolgen voor de vele Nederlanders die een financiële binding hebben met Turkije. "Op het moment dat je inkomen in euro's hebt, zit je goed", zegt turkoloog Esmeralda Sepers, die als juridisch adviseur en makelaar werkzaam is.

"Ik heb een klant die in Turkije woont en een inkomen in euro's heeft en een huur in lira's. Per saldo houdt hij nu veel meer over, ondanks het feit dat hij een aanzienlijk verschil ziet in zijn uitgavenpatroon. Ook overwinteraars met een Nederlands pensioen of zelfs degenen met een AOW zitten erg goed."

“Voor de devaluatie waren er Nederlanders die grote kapitalen omwisselden van euro's naar lira's en prima van de rente leefden zodra ze in Turkije op vakantie waren”
Turkoloog Esmeralda Sepers, juridisch adviseur en makelaar

Maar Sepers ziet ook mensen die flink verliezen. "Mensen met spaargelden in Turkse lira's zien hun geld verdampen. De hoge rente die je krijgt op rekeningen in Turkse lira's kan niet op tegen de inflatie: als je het geld weer naar euro's wil omwisselen, heb je het onder de streep 'niet goed gedaan'.

"Voor de devaluatie waren er Nederlanders die grote kapitalen van euro's naar lira's omwisselden en prima van de rente leefden zodra ze in Turkije op vakantie waren", legt Sepers uit. "Als je dat nu terug gaat wisselen, lijd je gigantische verliezen."

"Mensen in dienst van een Turks bedrijf dat in lira's uitbetaalt, hebben ook een probleem. Elektriciteit is 100 procent gestegen, boodschappen zijn heel veel duurder en je inkomen stijgt niet navenant. Voor hen is uit eten gaan, een terrasje doen of kleding kopen onbetaalbare luxe geworden."

Ook in Nederland?

Waarom de centrale bank de rente blijft verlagen? "De centrale bank van Turkije opereert momenteel onder politieke druk en is niet onafhankelijk van de zittende regering", zegt Gerritsen. "Het is politiek gezien heel aantrekkelijk om rentes laag te houden zodat de staatsschuld behapbaar blijft en je goedkoop bestedingen kunt financieren."

Gerritsen denkt dat zo'n superinflatie in Nederland niet snel zal gebeuren. "Wij hebben dat duidelijk verankerd in de economische instituten van de eurozone: een systeem van centrale banken die een onafhankelijk monetair beleid uitstippelen waar een regering met de vingers van afblijft."

"Stel dat Europa te maken krijgt met sterk oplopende inflatie, dan zal de Europese Centrale Bank tijdig op de rem trappen om Turkse toestanden te voorkomen. Of de Europese regeringen dit nu leuk vinden of niet."