Het is vaak onderwerp van gesprek: de hoge energieprijzen en daarmee de hogere energierekeningen die we voorgeschoteld krijgen. Toch zijn er ook veel misverstanden over de energietarieven en contracten. NU.nl zet een aantal veelgehoorde misverstanden op een rijtje en legt uit hoe het écht zit.

1. De energieprijs is ruim zeven keer hoger dan een jaar eerder, mijn energierekening dus ook.

"Die energieprijzen die je in media ziet, dat zijn de dagkoersen", legt Joyce Donat van de Consumentenbond uit. "Dat is een soort aandeelhandel. De ene dag dalen de prijzen, de andere dag stijgen ze. Daar moet je als consument niet te veel op letten, want dat is niet een-op-een te vertalen naar jouw energierekening." Het hangt bovendien af van de voorraden die energieleveranciers nog hebben, zo zegt ze.

Daarnaast speelt het soort contract dat je hebt een rol. Als je een vast contract hebt dat bijvoorbeeld vorig jaar april tegen lage tarieven is vastgezet voor drie jaar, ben je nu spekkoper. "De energie is ingekocht voor het tarief dat op dat moment gold", zegt Daniel de Wild, category manager bij de onafhankelijke vergelijkingssite Independer.

Als je contract op dit moment afloopt, dan ga je wel wat merken van de verhoogde prijzen. Na afloop van een jaarcontract ga je automatisch over naar een variabel contract tegen de gangbare tarieven.

“De prijzen gaan richting het voorjaar echt wel weer omlaag. Dan kan het gunstig zijn om maandelijks gewijzigde tarieven te hebben.”
Joyce Donat, Consumentenbond

2. Een variabel contract wordt voortdurend gewijzigd.

De tarieven voor variabele contracten worden in de regel twee keer per jaar aangepast: op 1 januari en 1 juli. In uitzonderingssituaties, zoals nu met de hoge gasprijzen, mogen leveranciers dat vaker doen. Dat is de afgelopen tijd ook gebeurd; zo verhoogde Vandebron de tarieven al per 1 november.

Daarnaast spelen er nieuwe ontwikkelingen. Donat: "Twee leveranciers, Budget Energie en NLE, hebben aangekondigd dat ze vanaf 2022 'flexibele variabele tarieven' hanteren." Dat wil zeggen: ze passen vanaf dit jaar de tarieven van klanten met een variabel contract maandelijks aan.

Ook andere leveranciers kunnen dit voorbeeld volgen. Het is ook niet per se ongunstig, zegt Donat. "De prijzen gaan richting het voorjaar echt wel weer omlaag. Dan kan het gunstig zijn om maandelijks gewijzigde tarieven te hebben, omdat je dan de actuele tarieven betaalt in plaats van de hoge tarieven uit januari."

3. Je moet meteen een jaarcontract afsluiten.

Dit is niet het geval: energieleveranciers zijn verplicht om ook contracten tegen variabele tarieven aan te bieden. "Vaak zijn die tarieven ongunstig, want leveranciers zitten niet te wachten op nieuwe klanten die zo'n 'modelcontract' afsluiten", zegt Donat. Met andere woorden: vaak kun je in zo'n geval beter blijven zitten bij de leverancier waar je zat.

Wat wel nagenoeg helemaal is vervallen, zijn de contracten van drie en vijf jaar, weet De Wild. De reden? Energieleveranciers durven het niet aan. Je zou kunnen zeggen dat het voor energieleveranciers gunstig is om klanten lang te binden, maar het gevaar voor de energiebedrijven is dat klanten weglopen vanwege de hoge prijzen. "De overstapboete is nooit heel hoog, die haal je er binnen een paar maanden uit. Tegelijkertijd kopen energieleveranciers gas en stroom in voor drie jaar, en dan blijven ze vervolgens wel met die dure energie zitten", aldus De Wild.

4. Na afloop van een jaarcontract krijg je meteen een nieuw jaarcontract.

Ook vaak gehoord: na afloop van een jaarcontract moet je meteen weer een jaarcontract afsluiten. Dat is niet het geval. "Je moet actie ondernemen en aangeven dat je wederom een jaarcontract wenst te ontvangen. Anders wordt je contract omgezet naar een variabel contract", aldus De Wild.

Zeker in de huidige markt raden veel vergelijkingssites aan om af te wachten wat de prijzen doen en op dit moment niet over te stappen. Donat: "Als het even kan, kun je nog steeds het beste blijven zitten. De tarieven gaan wel weer dalen, dus houd het in de gaten."

5. Als je energieleverancier failliet gaat, zit je zonder energie.

Ook dit is gelukkig een misverstand. "We hebben het in Nederland zo geregeld dat consumenten ervan uit kunnen gaan dat ze altijd gas of elektriciteit krijgen", vertelde een woordvoerder van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) eerder. Deze waakhond houdt toezicht op de energiebedrijven die aan consumenten leveren. Gaat je leverancier failliet? Dan ga je automatisch over naar een andere leverancier.

6. Ik kan niet overstappen omdat ik vastzit aan een contract.

Dat is onjuist: je kunt áltijd overstappen, zegt De Wild. "45 procent heeft een variabel contract en zou kunnen overstappen. Ook als je een vast contact hebt, kan je overstappen. Alleen moet je dan vaak wel een boete betalen. In de voorwaarden van je energieleverancier staat hoe hoog de boete is." Een indicatie: als de resterende looptijd van je contract minder dan anderhalf jaar is, betaal je 100 euro.

7. Die mooie welkomstkorting krijg ik direct uitbetaald.

Soms worden er aantrekkelijke welkomstbonussen aangeboden door energieleveranciers. Dat klinkt leuk, maar het is goed om je te realiseren dat deze pas ná afloop van het contract worden uitbetaald. De Wild: "Bij een eenjarig contract krijg je alleen aan het einde van de looptijd de cashback uitgekeerd. Als je eerder weggaat, dan krijg je niets. Bij een driejarig contract krijg je aan het eind van elk jaar een gedeelte van de cashback uitgekeerd." Ook als een energieleverancier in de tussentijd failliet gaat, kun je fluiten naar de welkomstbonus.