Veel mensen doen eind december mee aan één of meerdere loterijen. Waar komt die behoefte vandaan? En is het wel zo zaligmakend om een grote geldprijs te winnen?

Waarom we met name in december graag meedoen aan loterijen? Adriaan Soetevent, hoogleraar Micro-economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, vermoedt dat onze loterijtraditie rond de feestdagen begon als marketingtruc. "Je product koppelen aan bepaalde gelegenheden is slim. Bij Oudjaar horen oliebollen én een lot, dat zit inmiddels in ons systeem. Daar zijn de loterijen dus in geslaagd."

"Veel mensen krijgen een eindejaarsuitkering, dus hebben iets te besteden", legt Soetevent uit. "Met deelname aan sommige loterijen steun je bovendien goede doelen. Maar boven alles doen we mee omdat we willen winnen. In het algemeen verzekeren we ons tegen allerlei mogelijke vormen van ongeluk of verlies en aan de andere kant zie je dat veel mensen toch ook een potje beschikbaar hebben om een gokje te wagen."

“De dag na de uitreiking ben ik gewoon naar werk gegaan. Ik heb een hartstikke leuke baan, dus dat ben ik blijven doen.”
Mia, won 2,2 miljoen euro

Maar hoe groot is nou eigenlijk de kans dat je een grote prijs wint? Die vraag is volgens de hoogleraar niet zo eenduidig te beantwoorden. "Voor sommige loterijen (altijd prijs) is de winkans 1, maar ik zou dat nauwelijks winnen noemen. Daarnaast ligt de winkans vaak niet vast maar hangt ze af van het aantal mensen dat meespeelt."

Is winnen wel zo zaligmakend?

Toch zijn er ook iedere keer weer winnaars. Roel Eleveld is een van de begeleiders van winnaars van de Postcode Loterij. "Eerst is er ongeloof, de tweede fase is uitzinnige blijdschap. Het is mijn taak dit in goede banen te leiden. Ik zeg dat ze het in eerste instantie over zich heen moeten laten komen en adviseer ze nog even niets te doen. Ik vraag ze alle mogelijke vragen voor me op te schrijven, zodat ik die voor ze kan beantwoorden, samen met de financieel adviseur die wij vanuit de loterij aanbieden."

Mia (echte naam bij de redactie bekend) uit Voorhout werd vorig jaar door Eleveld verrast met een prijs van 2,2 miljoen euro. "Met iedere loterij fantaseer je weleens: ik zou dit of dat doen", zegt Mia. "Een ander huis, een andere auto of die dure tas. En uiteindelijk heb je het geld en doe je gewoon rustig aan. Het kan ook op, dat realiseer je je ook. De dag na de uitreiking ben ik gewoon naar werk gegaan. Ik heb een hartstikke leuke baan, dus dat ben ik blijven doen."

“Wat ik zie is dat geld je niet verandert of gelukkig maakt. Maar het brengt een stuk verlichting en maakt het leven makkelijker.”
Roel Eleveld, begeleider van Postcode Loterij-winnaars

"We hebben het grootste deel van het geld weggezet en geïnvesteerd. Daarnaast was onze auto toevallig aan vernieuwing toe en hebben we wel een andere auto gekocht dan we normaal gesproken zouden kopen. Verder hebben de kinderen een deel gekregen en zullen zij in de toekomst nog wel meer krijgen. Ik koop nog steeds wat ik nodig heb en niet meer dan dat. Ik heb langer zonder die 2,2 miljoen geleefd dan met."

Volgens Eleveld is Mia geen uitzondering. "In eerste instantie zeggen winnaars: ik ga naar een tropisch eiland. Of: ik koop een villa met zwembad. Maar uiteindelijk handelen ze vrijwel allemaal verstandig. Wat ik zie is dat geld je niet verandert of gelukkig maakt. Maar het brengt een stuk verlichting en maakt het leven makkelijker."