Cryptomunten hebben een grote aantrekkingskracht op jongeren. Uit onderzoek van het Nibud en de Rabobank bleek afgelopen week dat ruim ruim een kwart van de jongeren tussen de achttien en dertig jaar crypto's heeft. Waar komt die behoefte vandaan en hoe zit het met de risico's?

In totaal belegt 42 procent van de jongeren. Een derde (31 procent) doet dat in aandelen, obligaties en fondsen, 27 procent heeft crypto's en 10 procent belegt alleen maar in digitale munten en heeft geen traditionele aandelen.

Dat zo veel jongeren beleggen, is geen verrassing voor Bert Slagter, bitcoinexpert en een van de auteurs van het boek Ons geld is stuk. "Daar zit een groter verhaal achter", zegt hij.

Belangrijk daarbij is de inflatie die in november tot 5,6 procent is gestegen, zo legt hij uit. "Daarbij staat vaak vermeld dat dat het hoogste niveau is sinds de jaren negentig. Maar als je gaat kijken naar de spaarrente destijds, stond deze toen op ruim 8 procent. Dat compenseerde de inflatie."

"Met een spaarrente van 0 procent halveert de koopkracht van spaargeld in een jaar of twaalf. Dat betekent dat sparen niet meer werkt", aldus Slagter. "Als je je vermogen in stand wil houden, word je gedwongen te beleggen."

“Jongeren zijn gewend aan de digitale wereld, dat je direct iets kunt versturen en overdragen.”
Bert Slagter, bitcoinexpert

Beleggen in cryptomunten

Dat cryptomunten juist door jongeren aantrekkelijk worden gevonden, is ook verklaarbaar, vindt Slagter. "Jongeren zijn gewend aan de digitale wereld, dat je direct iets kunt versturen en overdragen. Digitaal bezit is voor hen veel natuurlijker dan voor de oudere generatie."

Maar zo gevestigd als aandelen zijn, zo nieuw en ongereguleerd zijn cryptomunten nog. En dat baart ook zorgen, zegt Ariane Kleijwegt van het overheidsplatform Wijzer in geldzaken. "Er is een groot verschil met aandelen en obligaties. Hier zit helemaal niets onder, geen onderliggende waarde. Je bezit geen stukje van een bedrijf, zoals bij aandelen wel het geval is."

"Tegelijkertijd is de aantrekkingskracht groot. Jongeren hebben het erover. Op sociale media zijn veel influencers, finfluencers genoemd, waar ook schimmige bedrijven achter kunnen zitten", aldus Kleijwegt. "Daarnaast is de wettelijke bescherming van consumenten bij crypto's nog niet goed geregeld. Zo is er nog geen vergunningplicht voor cryptoaanbieders, waardoor het voor de consument vaak onduidelijk is met wat voor partij ze in zee gaan."

Risico's bij cryptomunten

Dat erkent Slagter. "Ik denk dat je bitcoin in ieder geval moet onderscheiden van de rest. Dat is een categorie op zich. Als banken een infrastructuur ontwikkelen voor cryptomunten, is dat altijd voor bitcoin", zegt Slagter. Een tweede digitale munt, ethereum, is volgens Slagter misschien bezig op te schuiven naar deze categorie.

Maar alle andere munten? Dat is best een behoorlijk risico. "Ik vergelijk het met start-ups. Bitcoin is vergelijkbaar met internet, een netwerk van waardeoverdracht. Maar alle andere munten kun je zien als start-ups in Silicon Valley in de jaren negentig. Een paar zijn heel groot geworden, maar het grootste deel bestaat niet meer."

Naast 'probeersels en experimentjes' wordt er ook veel gefraudeerd met de digitale munten. Zo bleek vorige maand nog dat de nieuwe cryptovaluta Squid Game vals was. De bedenkers van de munt gebaseerd op de populaire Netflix-serie Squid Game gingen er met 2 miljoen dollar (ruim 1,7 miljoen euro) vandoor.

“Mensen zitten bij wijze van spreken vijf avonden op Kieskeurig.nl om waterkokers te vergelijken, maar bij crypto's duikt iedereen er meteen op.”
Bert Slagter, bitcoinexpert

Niet achter de hype aan

Slagter adviseert daarom altijd goed onderzoek te doen. "Mensen zitten bij wijze van spreken vijf avonden op Kieskeurig.nl om waterkokers te vergelijken, maar bij crypto's duikt iedereen er meteen op. Dan ben je kwetsbaar voor foute munten."

Bovendien, zegt hij, heb je als je achter de hype aan rent ook het risico dat jij die "sucker bent die als laatste koopt", vlak voordat de munt zijn piek bereikt. "Het maakt mensen hebzuchtig en gretig, maar realiseer je dat het grootste deel alles verliest. Je hoort alleen de mensen bij wie het wel lukt."

Op dit moment is de cryptomarkt nog niet gereguleerd voor consumenten, maar onder andere op Europees niveau wordt daar wel aan gewerkt. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) kan dan strenger optreden bij bijvoorbeeld het maken van reclame. "Dan wordt het wilde westen een stukje beschaafder", aldus Slagter.

Geld dat je kunt missen

Positief is volgens Slagter wel dat ruim drie kwart (77 procent) van de jongeren vindt dat je alleen moet beleggen met geld dat je kunt missen. Daarnaast heeft 86 procent van de ondervraagden ook spaargeld achter de hand. "Het is logisch dat je op zoek gaat naar rendement. De meesten doen dat op een verantwoorde manier."

Kleijwegt adviseert jongeren ook om een buffer aan te houden. "Je moet sowieso niet speculeren met geld dat je niet kunt missen. Wees je heel bewust van de risico's. Er is geen wettelijk vangnet zoals het depositogarantiestelsel bij geld dat op de bank staat, zoals met beleggingsrekening wel het geval is. De koers bij crypto's hangt volledig af van vraag en aanbod, waardoor de waarde van bitcoin en andere crypto's sterk schommelt."

Wijzer in geldzaken gaat vanaf volgend jaar gastlessen geven op scholen over bitcoins, vertelt Kleijwegt. "We vinden het belangrijk dat cryptovaluta en de risico's daarvan in het onderwijs meer aan bod komen."