Een op de vijf Nederlandse huishoudens heeft financiële problemen, maar daarover praten is nog altijd taboe. Sterker nog: uit recente cijfers van Wijzer in geldzaken blijkt dat leidinggevenden makkelijker met hun werknemers over gezondheidsproblemen en relatiestrubbelingen praten dan over financiële moeilijkheden. Waarom is dit zo'n taboe? En wat kunnen we daaraan doen?

"Mensen schamen zich", vertelt Clairette van der Lans, projectleider Financieel fitte werknemers bij Wijzer in geldzaken.

"Daarnaast blijkt uit onderzoek dat leidinggevenden in 69 procent van de gevallen denken dat de geldzorgen zijn veroorzaakt door verkeerde keuzes. Mensen met geldzorgen of schulden hebben het gevoel gefaald te hebben, vragen zich af of ze het anders hadden kunnen aanpakken. Ondertussen modderen ze gewoon door en vragen ze vaak pas na jaren om hulp. Niet zelden is het dan al flink uit de hand gelopen."

“Ik vertelde niemand wat er aan de hand was. De reden? Schaamte.”
Rita Brudet, financieel coach

Dat is voor Rita Brudet een herkenbaar verhaal. De financieel coach werd tien jaar geleden het slachtoffer van identiteitsfraude. "Daardoor kwam ik in de schulden terecht. Iemand had mijn gegevens gebruikt om een lening aan te vragen. Ik had wel spaargeld, maar niet voldoende om alles af te betalen. Ik deed alles om te bewijzen dat ik de lening niet was aangegaan, maar tevergeefs. En in de tussentijd werd de schuld alleen maar hoger door de rente."

"Ik vertelde niemand wat er aan de hand was", aldus Brudet. "De reden? Schaamte. De mensen om me heen kenden me op een bepaalde manier en hadden verwachtingen. Daarnaast denken mensen al snel dat het je eigen schuld is. Ze kijken op je neer."

De reacties die ze krijgt als ze wel open kaart speelt, werken demotiverend. "Dan werden ineens allerlei oplossingen aangedragen. Ja hallo, ik ben niet achterlijk. Alsof ik daar zelf nog niet aan had gedacht." Anderen zeggen dat ze zich niet aan moet stellen of wuiven haar problemen weg. "Het contact met sommige vrienden verwaterde. Mensen weten niet altijd hoe ze hiermee om moeten gaan."

Werkgevers moeten openheid creëren

Inmiddels zijn Brudets geldzorgen verleden tijd. En als financieel coach helpt ze onder anderen werkgevers omgaan met personeel met financiële problemen. "Ik leer ze hoe ze signalen kunnen herkennen en oppakken. Als mensen hun problemen met ze delen, moeten ze niet zeggen of denken: dat is privé, daar heb ik niks mee te maken."

"Ik heb zelf destijds ook besloten om mijn werkgever niet in te lichten, puur uit schaamte. Maar ook omdat ik bang was voor oordelen en om mijn baan te verliezen. Werkgevers moeten openheid creëren, laten weten dat de deur altijd openstaat en dat het delen van je verhaal geen negatieve consequenties heeft."

“Geef geen geld, dat is symptoombestrijding. Toon medeleven en begrip.”
Rita Brudet, financieel coach

Veel werkgevers bieden al hulp aan, weet Van der Lans. Op de website financieelfittewerknemers.nl staan verschillende voorbeelden en lesmateriaal. "Grote ministeries en bedrijven als PostNL bieden bijvoorbeeld een budgetcoach of een renteloze lening aan. Soms moet je even zoeken naar de mogelijkheden. Ga daarom het gesprek met je werkgever aan. Je hoeft trouwens niet direct bij jouw leidinggevende aan te kloppen, maar kan ook eens met personeelszaken bellen."

Toon medeleven en begrip

En wat je moet doen als je het vermoeden hebt dat een van je dierbaren krap bij kas zit? Brudet: "Geef geen geld, dat is symptoombestrijding. Toon medeleven en begrip. Zeg dat je er voor diegene bent. Nodig hem of haar uit om te komen eten. Je kunt ook voorstellen om samen naar de mogelijkheden te kijken."

Van der Lans vult aan: "Je kunt altijd via een omweg naar de geldzorgen vragen. In coronatijd zijn veel mensen hun baan kwijtgeraakt of hebben ze minder gewerkt. Dat zie ik ook in mijn vriendenkring. Ik vraag ook weleens: 'Vind je het niet lastig om rond te komen?' Als iemand open is, kun je aanbieden om mee te denken."