Begonnen in een huiskamer in 2006 in Landgraaf, maar inmiddels komen er steeds meer bij: kenniscentra waar mensen met geldzorgen leren omgaan met koken, recyclen, het milieu en hoe rond te komen van weinig. En dus weer op hun eigen benen kunnen staan.

Oermoeder van het consuminderhuis, Annemiek van Deursen (70), begon ermee de dag dat zij werd afgekeurd. "Ik heb ADCA, een hersenaandoening, en kan niet meer werken. Maar ik heb altijd geluk gevonden in eenvoudig leven en meer doen met minder, dat is ook goed voor de aarde. Je moet leven naar inkomen en altijd een spaarpot hebben zodat je nooit in de problemen komt."

"Ik zag dat dit heel moeilijk voor velen is. Het raakte me dat mensen vaak bij pinautomaat staan, van: staat het er al op? En dan die verslagen gezichten als het niet zo is. Ik wilde mensen deze mensen leren consuminderen."

Alleen op water

Van Deuren helpt degenen die meestal ongezien blijven: mensen met bergen schulden die zich geen raad meer weten. Die soms al een week alleen op water leven.

"Zij hebben geen oren naar budgetteren: die willen brood en kleren. En ze schamen zich. Ik wilde de drempel verlagen en ze met gezelligheid in een familiaire omgeving helpen. Als ze bij ons komen, hebben ze binnen een uur twee big shoppers vol voedsel en binnen een ochtend een inboedel, van theezeefje tot wasmachine. Als ze een poosje bij ons langskomen, breekt het ijs en kunnen we langzaamaan over de tips en tricks van goed leven met weinig geld beginnen."

“Je gaat niet dood van werken, wordt je beter van, ook psychisch.”
Annemiek van Deursen

In dezelfde valkuilen vallen

De particuliere instelling drijft op sponsors. "Deze geven graag spullen aan ons omdat zij zien dat wij mensen echt verder helpen. Alle instanties zijn altijd maar bezig met pamperen maar mensen moeten zichzelf helpen. Als je in de schuldsanering zit en je komt er na drie jaar uit, heb je niet geleerd hoe je het anders moet aanpakken en val je weer in dezelfde valkuilen."

Dus zijn het gros van de vrijwilligers - die sorteren, lesgeven in koken, tuinieren, die spullen rondbrengen en ophalen - de mensen die zelf voor hulp kwamen: "Je gaat niet dood van werken, wordt je beter van, ook psychisch. Door iemand die je een doos levensmiddelen geeft te vragen of hij je kan helpen, voelt diegene zich geen slachtoffer. Ze krijgen het gevoel dat ze nodig zijn. Door ze een plek binnen de organisatie te geven en stukje bij beetje meer verantwoordelijkheid, stoom je ze ook weer klaar voor het arbeidsproces."

Al duizenden mensen geholpen

Ze heeft geen tijd gehad de precieze cijfers bij te houden maar in vijftien jaar is het van haar huiskamer naar een enorm pand gegaan met dependances in andere gemeenten en heeft ze inmiddels al duizenden mensen op de been geholpen. Bijstandsgezinnen, zzp'ers die failliet gingen, vluchtelingen. "We duwen ze omhoog op de ladder, tot de helft, de rest moeten ze zelf naar boven klimmen."

Geïnspireerd op haar initiatief zijn er inmiddels vier consuminderhuizen in Nederland, maar: "Het is moeilijk mensen te vinden er zoals ik de tijd voor hebben. Je doet dit niet even naast je werk." Daarom wordt consuminderhuis Het FUNdament, in Den Helder, dat in januari 2020 haar deuren opende, van twee betaalde krachten voorzien.

'Een vuist tegen armoede'

Wethouder Peter de Vrij, met armoedebeleid in portefeuille: "In Den Helder maken we een vuist tegen armoede. Door het consuminderhuis samen met twaalf maatschappelijke organisaties te steunen, denken we daadwerkelijk een langetermijnoplossing te kunnen bieden tegen armoede."

Van Deursen: "Het zou prachtig zijn als meer gemeenten dit voorbeeld volgen. Iedereen is welkom om in mijn keuken en draaiboeken te kijken. Want helaas zijn er nog genoeg mensen die op weg geholpen moeten worden."