Alleenstaanden roepen steeds luider dat zij financieel gediscrimineerd worden. Ze betalen meer belasting en hebben hogere kosten van levensonderhoud. Zijn ze daadwerkelijk slechter af?

"Single zijn is niet altijd een keuze", vertelt journaliste én single Lieneke Koornstra. "Ik ben weduwe. Maar ook mensen die uit elkaar gaan: je dient de liefde niet door bij elkaar te blijven als je in een slechte relatie zit. Alleen zijn heeft voordelen, maar je staat er ook echt alleen voor. Ik vind het feit dat wij financieel benadeeld worden een trap na."

“In veel gemeenten betaal je in je eentje net zoveel voor het ophalen van vuilnis als een gezin met vijf kinderen.”
Lieneke Koornstra

Koornstra begon afgelopen december de Facebook-groep Hart voor Alleenstaanden om te bekijken hoe zij hun positie kunnen verbeteren. Dat het leven van een single duurder is, ziet zij op vrijwel ieder gebied: "Qua toeslagen bij huur en zorg, maar ook bij hotelboekingen. In veel gemeenten betaal je in je eentje net zoveel voor het ophalen van vuilnis als een gezin met vijf kinderen, terwijl je als alleenstaande veel minder weggooit."

In je eentje een hypotheek bemachtigen is zeker niet voor iedereen weggelegd, maar ook op de sociale woningmarkt wordt het singles moeilijk gemaakt. Koornstra: "Je moet genoegen nemen met twee kamers, maar je hebt ook weleens een logé met wie je niet meteen je bed wilt delen. Aanbiedingen van bijvoorbeeld NS of ANWB zijn altijd gericht op gezinnen. En qua belastingen worden we helemaal gepakt."

'Het is maar net met wie singles zich vergelijken'

Waarom betalen singles meer belasting? Koen Caminada, hoogleraar Empirische analyse van sociale en fiscale regelgeving aan de Universiteit van Leiden, legt uit: "Vroeger verdiende de man het gezinsinkomen en de vrouw deed de onbetaalde zorgtaken thuis." Zo'n gezinseenheid had dus maar één kostwinner en daar was de belasting op aangepast.

Omdat er steeds meer tweeverdieners kwamen, werd besloten dat het anders moest. "Sinds 2001 is er in de belastingwet bewust gekozen voor het stimuleren van economische zelfstandigheid, door tweeverdieners financieel vriendelijker te behandelen. Maar dat heeft wel tot gevolg dat alleenstaanden duurder uit zijn als zij zichzelf vergelijken met tweeverdieners in plaats van met een gezin met maar één kostwinner. Het is dus maar net met wie ze zich vergelijken", aldus Caminada.

'Alleenstaanden hebben minder te besteden'

Ondertussen groeit het aantal singles gestaag. Volgens Jan Latten, hoogleraar sociale demografie aan de Universiteit van Amsterdam, zal in 2050 bijna 45 procent van de Nederlandse huishoudens alleenstaand zijn.

Maar of zij duurder uit zijn dan meerpersoonshuishoudens, kan Latten niet bevestigen: "Je bent als alleenstaande niet duurder uit: je hebt minder te besteden."

"En een wasmachine, een huis: een product heeft nou eenmaal een economische waarde, want het moet gemaakt worden. En of je nou alleen of met zijn drieën gebruikmaakt van een wc: de aanleg van de riolering en het onderhoud kost hetzelfde", aldus Latten.

'Vroeger kon je helemaal niet solo wonen'

Een relatie is volgens de hoogleraar meer dan romantiek en heeft ook economisch nut, zeker in onze tweeverdienerssamenleving. "Samen sta je financieel sterker", zegt Latten. "Zo is onze maatschappij altijd ingesteld geweest. Neem boerenfamilies waar iedereen thuis bleef wonen om het bedrijf draaiende te houden."

"Vroeger kon je ook helemaal niet solo wonen", vervolgt Latten. "Als je ging scheiden of je partner overleed, dan ging je terug naar je ouders, trok in bij je kinderen of moest je genoegen nemen met een hospita. Nu kun je wel alleen gaan wonen, maar die vrijheid heeft een prijs."

“Je ziet een trend dat alleenstaanden samen een pand betrekken, omdat zij zich dan meer kunnen veroorloven.”
Jan Latten, Universiteit van Amsterdam

Een oplossing voor de financiële onvrede van eenlingen ziet Latten in delen. "Liefde is groeperen. Je ziet een trend dat alleenstaanden samen een pand betrekken omdat zij zich dan meer kunnen veroorloven. Niet iedereen hoeft toch zijn eigen fietsenhok? Zo'n deelcultuur was vroeger noodzakelijk en is nu een opkomend alternatief als je het ruimer wilt hebben."

En heeft Koornstra een oplossing voor haar en andere singles? "Per hoofd hetzelfde betalen en meer hart voor alleenstaanden, zeker in de decembermaand."