Een scheiding, een faillissement, een verslaving: het kan allemaal leiden tot schulden. In Nederland heeft 32 procent van de huishoudens te maken met betalingsachterstanden en een op de zeven Nederlanders schaamt zich voor zijn of haar financiële situatie. Deze week: Claire (38, echte naam bekend bij de redactie) is na dertien jaar geldzorgen eindelijk uit de schulden.

"Toen ik dertien jaar geleden ging samenwonen met mijn huidige partner, bleken we beiden schulden te hebben", vertelt Claire. "We waren niet goed in het bewaken van financieel overzicht. Zo ontstonden betalingsachterstanden bij onder meer de zorgverzekeraar, die door rente alleen maar hoger werden."

Claire en haar partner spraken af dat ze samen de schulden zouden aanpakken. "De vraag was alleen hoe. Ik wilde wel hulp vragen, maar ik wist niet waar." Ze besloot te lenen bij een kredietbank om de gaten te dichten. "Op een gegeven moment concludeerde mijn vader dat de rente daar zo hoog was dat de schulden zo alleen maar zouden verergeren. We probeerden daarom onze woning te verkopen. Dat lukte na vijf jaar eindelijk, maar wel met een flink verlies, waardoor onze schuld verder opliep."

“Op korte termijn kan lenen voor je schulden voelen als een opluchting, maar het moet gewoon weer terugbetaald worden.”
Karin Radstaak, Nibud

Lenen om af te lossen is niet wenselijk, benadrukt Karin Radstaak van het Nibud. "Het is niet voor niets dat er steeds meer regelgeving is gekomen omtrent kredieten. Op korte termijn kan lenen voor je schulden voelen als een opluchting. Maar uiteindelijk moet het gewoon weer terugbetaald worden", legt ze uit. "Mensen raken hierdoor vaak van de regen in de drup, net als in het geval van Claire."

Schuldsanering om uit de problemen te komen

Via via hoorde Claire een paar jaar geleden over de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). "Ik had geen flauw idee dat ik om hulp kon vragen bij de gemeente en in aanmerking kon komen voor zo'n traject", vertelt ze.

Dat bleek nog niet gemakkelijk, want twee pogingen werden afgewezen. "Omdat ik niet fulltime wilde werken - vanwege de kinderen. Volgens de rechtbank was ik daarom niet gemotiveerd genoeg om mijn schulden af te lossen", licht ze toe. "Bij de derde keer werd de Wsnp door de rechter toegewezen. Dat was heel fijn, al was het een heel zwaar traject. Sinds maart zijn mijn partner en ik geheel schuldenvrij."

Claire is niet de enige persoon met schulden die niet weet waar ze om hulp moet vragen, of het misschien niet durft. Daarom wordt nu meer ingezet op 'vroegsignalering', vertelt Radstaak. "Gemeenten moeten daarvoor sinds dit jaar samenwerken met energiemaatschappijen, zorgverzekeraars en woningcorporaties."

"Als daar rekeningen openstaan, laten ze het weten aan de gemeente en die kan vervolgens gaan kijken wat er speelt en hulp aanbieden. Zo kan erger worden voorkomen. Een schuld van een paar honderd euro is makkelijker op te lossen dan een schuld van een paar duizend euro."

'Je had toen geen kinderen moeten krijgen'

Tijdens alle financiële perikelen had Claire ook nog een diepe kinderwens. "De rechtbank heeft in het hoger beroep letterlijk gezegd: je had geen kinderen moeten krijgen toen de schulden kwamen", vertelt ze. "Maar mijn partner en ik wisten niet hoelang het nog zou duren voor we uit de schulden waren. Ik had mijn kinderen hier liever niet in meegenomen, maar ik ben blij dat we toch aan kinderen zijn begonnen", aldus Claire.

Voor mensen met schulden en een kinderwens adviseert Radstaak goed te anticiperen. "Kijk vooraf wat het kost en denk over hoe je bepaalde zaken omtrent de zwangerschap zo goedkoop mogelijk kunt aanvliegen. Zoek bijvoorbeeld uit of je spullen kunt lenen of tweedehands kunt krijgen."

“Ons leven draaide altijd om of we iets net wel of net niet konden doen.”
Claire

'Lastiger uitleggen aan pubers'

Claire en haar partner hebben inmiddels drie kinderen. Het oudste kind is nu elf. "Ik ben blij dat ze de financiële problemen vooral als jonge kinderen hebben meegekregen. Het lijkt mij lastiger uit te leggen aan pubers", vertelt ze. "Het nee zeggen tegen de kinderen vond ik het ergste. Ons leven draaide altijd om of we iets net wel of net niet konden doen. Facebook was in die tijd mijn overlevingsmiddel. Daar kon ik om hulp vragen en bijvoorbeeld aan babyvoeding komen."

Ook voor jonge kinderen is het moeilijk om op te groeien met schulden. "Gelukkig zijn er heel veel potjes die uitkomst kunnen bieden, maar dan moet je ze wel weten te vinden", zegt Radstaak. "Je hebt bijvoorbeeld Stichting Jarige Job, waar je spullen van kunt krijgen voor een feestje. Of Fonds Kinderhulp; zij verzorgen vakantiepakketten. Stichting Leergeld is ook een goede, daar kun je bijvoorbeeld een nieuwe fiets aanvragen als je kind die voor school nodig heeft", legt ze uit. "Zulke initiatieven kunnen ouders ontzettend verlichten. Het voorkomt dat je altijd nee moet zeggen."

"We hebben het spaargeld van de kinderen opgemaakt om onze schulden af te betalen."