Een scheiding, een faillissement, een verslaving: het kan allemaal leiden tot schulden. In Nederland heeft 32 procent van de huishoudens te maken met betalingsachterstanden en een op de zeven Nederlanders schaamt zich voor zijn of haar financiële situatie. Laura Kuppens (52) moest haar pedicurepraktijk stopzetten toen bleek dat ze voor 28.000 euro aan schulden open had staan.

"Door een verkeerde belastingaangifte van mijn ex en fouten van de Belastingdienst zelf ben ik in 2014 in de schulden terechtgekomen. Ik was, met behulp van het UWV, net als zzp'er een pedicurepraktijk begonnen", vertelt Kuppens.

Om te voorkomen dat de situatie verder zou escaleren, klopte ze direct aan bij haar gemeente. "Daar kreeg ik te horen dat ze mij als zzp'er niet konden helpen. Ik ben van het kastje naar de muur gestuurd, terwijl de schulden maar opliepen." De jaren verstreken ondertussen.

“Ik kan me niet meer herinneren wanneer ik voor het laatst iets leuks heb gedaan van mijn geld.”
Laura Kuppens

Uit pure wanhoop besloot ze in 2017 over te gaan tot vrijwillige bewindvoering. "Daar ben ik ontzettend goed geholpen, maar ook zij gaven aan dat ik mijn praktijk het beste kon opgeven. Inmiddels heb ik al mijn overige schulden afgelost, behalve bij de Belastingdienst zelf. Ik kom nu rond van 80 euro per week voor mij en mijn zoon. Dat is net te doen, al kan ik me niet meer herinneren wanneer ik voor het laatst iets leuks heb gedaan van mijn geld."

Operationeel directeur Boris Wielinga van Over Rood, een vrijwilligersorganisatie voor zzp'ers met schulden, herkent veel van Kuppens' verhaal. "Veel gemeentes hebben geen kennis op het gebied van ondernemers. In 2014 was het nog slechter gesteld dan nu", legt hij uit. "80 tot 85 procent van de ondernemers komt niet in aanmerking voor Bijstand voor zelfstandigen (Bbz). Als je daar niet voor in aanmerking komt, dan is het in veel gevallen gewoon klaar."

Stekker uit de onderneming als oplossing

Het viel Kuppens zwaar om haar pedicurepraktijk te moeten opgeven. "Ik had net mijn diploma voor medische pedicure gehaald. Als ik de onderneming niet had hoeven opgeven, had ik de schulden misschien wel sneller afbetaald. Met een uitkering schiet het namelijk niet echt op", legt ze uit.

Volgens Wielinga kan het bij financiële problemen soms helpen om de stekker uit de onderneming te trekken, maar het bedrijf kan net zo goed onderdeel van de oplossing zijn. "Er is geen uniforme werkwijze mogelijk, iedere ondernemer is totaal verschillend. Daarom is maatwerk hier noodzakelijk."

Hulpverlening voor zzp'ers blijft achter

Inmiddels heeft Kuppens een groot deel van haar schulden afgelost, maar het einde is nog lang niet in zicht. "Natuurlijk hoop ik mijn pedicurepraktijk ooit alsnog op te starten. Maar ik denk niet dat het erg realistisch is. Mijn gezondheid is door alle financiële stress flink achteruitgegaan."

Precies om deze reden begrijpt Wielinga niet dat de overheid niet meer werk maakt van het verbeteren van de hulpverlening voor zzp'ers in financiële nood. "Door de situatie moet mevrouw Kuppens leven van een uitkering en door alle spanningen zit ze niet lekker meer in haar vel. Logischerwijs zal zij meer gebruik moeten maken van de gezondheidszorg in de toekomst, wat de overheid uiteindelijk alleen maar meer geld kost."

Ondernemersloket bij elke gemeente

Kuppens hoopt dat gemeenten in de toekomst beter gaan samenwerken met andere partijen. "Kijk naar de persoonlijke situatie van zzp'ers. Je maakt het erger door iemand te dwingen zijn bedrijf niet voort te zetten. Hoe het nu geregeld is in Nederland, zijn er alleen maar verliezers wanneer ondernemers in de schulden raken."

Wielinga pleit namens Over Rood voor een ondernemersloket bij iedere gemeente. "Zo kunnen gemeenten de ondernemers in nood doorverwijzen naar andere hulporganisaties, of in urgente gevallen bijvoorbeeld direct doorverwijzen naar de Voedselbank. Nu moet je dus 'mazzel' hebben met de gemeente waar je woont."

“Als mevrouw Kuppens haar passie had kunnen voortzetten, was ze waarschijnlijk sneller uit de schulden geklommen.”
Boris Wielinga, Over Rood

Bovendien, stelt de schuldhulpdeskundige, is de huidige situatie ook niet in lijn met de gedragscode voor schuldhulpverlening voor ondernemers. Daarin wordt gepleit voor het voortzetten van de onderneming in het geval van schulden. "De meeste gemeenten doen nu het tegenovergestelde. Als mevrouw Kuppens haar passie had kunnen voortzetten, was ze waarschijnlijk gezond geweest en sneller uit de schulden geklommen."

Gelukkig ziet Wielinga wel een positieve beweging. Steeds meer gemeenten proberen schuldhulpverlening voor ondernemers op te pakken. "Bij de gemeente Arnhem is er bijvoorbeeld al een ondernemersloket ingesteld, en zo zijn er meer gemeenten op de goede weg."