Het drama van de toeslagaffaire kennen we. Maar dat er ruim 40.000 Nederlanders met tevens de Amerikaanse nationaliteit financieel in de penarie zitten, is minder bekend. De oorzaak is de afspraak tussen Nederland en de Verenigde Staten, die bedoeld is om belastingontduiking tegen te gaan. Naast dubbele belastingplicht hangt sluiting van hun Nederlandse bankrekening vele burgers boven het hoofd.

Als je vader of moeder Amerikaans is, of je bent toevallig in de VS geboren, ben je voor de wet een Amerikaans staatsburger en moet je ook daar belastingaangifte doen. Hierdoor moeten veel Amerikaanse Nederlanders dubbel belasting betalen. Ook mogen Nederlandse banken officieel hun service stopzetten als deze mensen geen SSN, het Amerikaanse BSN-nummer, kunnen tonen.

De 48-jarige Angela (achternaam bekend bij de redactie) uit Amersfoort werd in de VS geboren, maar woont al zo goed als haar hele leven in Nederland. "Mijn ouders zijn Nederlands. Mijn vader diende als beroepsmilitair drie jaar in Amerika, en ik werd daar geboren. Als baby van zes maanden kwam ik naar Nederland. Ik voel me geen Amerikaan."

“Je voelt je een crimineel. Ik durf niet eens meer naar de bank.”
Angela, gedupeerde

Toen ze een jaar of zes geleden voor het eerst brieven van haar bank ontving met de waarschuwing dat zij als Amerikaanse ook belastingaangifte in de VS moest doen en een SSN moest laten zien, was Angela dan ook verbaasd. "Dit kan niet kloppen, dacht ik. Ik dook in de materie en ontdekte dat het tóch waar is."

Verbazing maakte plaats voor verdriet, woede en een gevoel van onrechtvaardigheid. Ook toen Angela laatst een bankpasje voor haar elfjarige dochter wilde aanvragen, kreeg ze meteen de vraag: waarom heeft u geen SSN-nummer? "Je voelt je een crimineel. Ik durf niet eens meer naar de bank."

Leuker kunnen we het niet maken

Een SSN aanvragen is een lastige procedure, die zo een jaar kan duren. Is het opzeggen van haar Amerikaanse staatsburgerschap geen optie? "Dat kost duizenden euro's. Ik wil best aan de aangifte-eisen voldoen, maar dat betekent handenvol geld uitgeven aan een accountant."

"Hier in Nederland zegt de Belastingdienst: leuker kunnen we het niet maken. Maar de Amerikaanse belastingdienst is ondoorgrondelijk. Ik kom uit de financiële wereld. Mijn Engels is goed, maar Amerikaanse belastingaangifte doen lukt mij niet."

Hoezo is de klant geen koning? Dat Nederlandse banken massaal meewerken om hun clientèle aan te geven bij de Amerikaanse belastingdienst, is uit angst voor boetes die de VS hen kan opleggen.

Daan Durlacher van belangenorganisatie Americans Overseas ziet de gevolgen dagelijks voorbijkomen. "Een meneer die zijn huis verkocht, toezegging had voor een hypotheek die opeens werd ingetrokken terwijl de verhuisdozen al klaarstonden. Een mevrouw van ver in de tachtig die na vijftig jaar haar huis in Amsterdam verkocht en opeens 25 procent van de waardestijging aan Amerika moest betalen. Studenten met studiefinanciering die geen bankrekening krijgen. Erfenissen die geblokkeerd worden. Schrijnend."

'Steek je hoofd niet in het zand'

Wat doet de Nederlandse overheid eraan? "Vanuit de Kamer is de regering hierover al meermaals kritisch bevraagd. Mijn voorgangster Helma Lodders had zich erg goed in dit dossier vastgebeten", aldus Tweede Kamerlid Folkert Idsinga (VVD), die dit onderwerp in zijn portefeuille heeft.

De oplossing moet volgens Idsinga uit gesprekken tussen Nederland en de VS komen. Een Europese aanpak lijkt voor de hand liggend, want dit treft veel in het buitenland wonende Amerikanen. Toch is het volgens de politicus niet zo simpel. "Dat duurt meestal lang, en ik vind niet dat onze burgers daarop moeten wachten. Dus ik ben er voorstander van ook naar tijdelijke oplossingen te kijken."

“Voor een structurele oplossing zullen we echt nog hard aan het werk moeten.”
Folkert Idsinga, Tweede Kamerlid

Op aandringen van de Tweede Kamer zijn er afspraken met de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) om in ieder geval in 2021 geen bankrekeningen te sluiten. "Maar voor een structurele oplossing zullen we echt nog hard aan het werk moeten", aldus Idsinga.

Heeft Durlachervan Americans Overseas nog een tip voor gedupeerden? "Steek je hoofd niet in het zand, laat je informeren en onderneem actie. Het is niet óf maar wanneer de bank je gaat benaderen."