Een scheiding, een faillissement, een verslaving: het kan allemaal leiden tot schulden. In Nederland heeft 32 procent van de huishoudens te maken met betalingsachterstanden en een op de zeven Nederlanders schaamt zich voor zijn of haar financiële situatie. Sara (27, echte naam bekend bij de redactie) had moeite met het betalen van haar studie en zorgverzekering, en raakte hierdoor in de schulden.

"Het bewaken van financieel overzicht was en is moeilijk voor mij", vertelt Sara. "Op mijn zestiende ben ik gediagnosticeerd met ASS (autismespectrumstoornis)." Tijdens haar administratieve studie sloot ze een lening af bij DUO. Daarvan betaalde ze soms haar studie, soms haar zorgverzekering en de rest ging naar het huishouden dat ze met haar moeder runde.

"Onbedoeld heb ik schulden opgebouwd. Ik had geen enkel overzicht van wat ik precies moest betalen. Op een dag kreeg ik een brief op de mat van mijn zorgverzekeraar. Als ik niet direct zou beginnen met het aflossen van mijn schuld, zou mijn zorgverzekering afgesloten worden."

Bellen als obstakel

Nico Busger (Nederlandse Vereniging voor Autisme), zelf ook gediagnosticeerd, is schuldhulpmaatje voor onder anderen mensen met een autismespectrumstoornis. "Ik begrijp hen als geen ander", vertelt hij. "Laten we vooropstellen dat mensen met autisme individuen zijn. Maar dat gezegd hebbende zijn er een aantal dingen die voor veel mensen met autisme lastig zijn."

"Wie met schulden kampt, moet in principe contact opnemen met schuldeisers. Dat kan voor iemand met autisme een groot obstakel zijn", legt Busger uit. "Veel bedrijven werken met een keuzemenu. Kies 1 voor dit, kies 2 voor dat. Het gaat vaak zo snel. Dat is voor mij soms al niet te behappen, en voor veel andere mensen met autisme vaak ook niet. Het zou fijn zijn als instanties hier alternatieven voor bedenken."

Ook voor Sara waren dit soort stappen lastig, en ze besloot hulp in te schakelen. "Ik meldde me in 2014 vrijwillig aan voor bewindvoering. De bewindvoerder heeft voor mij afspraken gemaakt met schuldeisers. De schuld bij DUO werd kwijtgescholden en mijn zorgverzekering heeft mijn bewindvoerder voor me afbetaald", legt ze uit. Inmiddels is Sara schuldenvrij, maar de hulp wil ze niet kwijt. "Ik merkte dat het voor mij goed werkt dat iemand anders overzicht bewaakt over mijn financiën."

Maatwerk voor mensen met autisme

Busger benadrukt vanuit zijn ervaring als vrijwillige schuldhulpwerker dat maatwerk nodig is bij mensen met autisme. "Het lastige is dat je aan de buitenkant soms niets ziet bij deze groep. Films, zoals Rain Man, geven een eenzijdig beeld van mensen met autisme. Ook heerst er een beeld dat mensen met autisme genieën zijn met getallen. De realiteit is dat iedere situatie anders is."

"Als hulpverlener of bewindvoerder moet je je dus echt proberen in te leven", adviseert hij. "Als een bank de vormgeving van het online bankieren aanpast, kan dat voor mensen met autisme een groot obstakel vormen." Ook Sara voelde zich niet altijd begrepen door de hulpverlening. "Soms geven ze je toch het gevoel dat je je aanstelt. Of is er onbegrip voor de keuzes die je maakt."

“Ik wilde anderen niet tot last zijn of teleurstellen.”
Sara (27)

Sara moet het nu doen met 50 euro per week. "Dat is soms wel puzzelen. Ik heb een geweldige vriend die financieel helpt waar het kan. Maar ik wil absoluut niet afhankelijk van hem zijn, of dat hij denkt dat ik hem gebruik. Daarom probeer ik het meestal zelf op te lossen."

Tot slot wil Sara meegeven: "Ik had zelf het gevoel dat ik het alleen moest doen. Ik wilde anderen niet tot last zijn of teleurstellen. Stap daaroverheen en vraag en accepteer hulp."