Kan ik beter aflossen of sparen, voor zonnepanelen of een warmtepomp gaan, wel of geen makelaar in de arm nemen? In de rubriek Het gelddilemma leggen we twee opties naast elkaar. Deze keer: aansluiten bij een pensioenfonds of een eigen spaarpotje vullen voor de oude dag?

Ongeveer een op de tien werknemers bouwt geen pensioen op via werk, heeft de Stichting van de Arbeid berekend. In eerste instantie val je dan terug op de AOW als je met pensioen gaat, maar dat is geen vetpot. Als je je in deze situatie bevindt en al wat extra wil sparen voor je oude dag, sta je voor een dilemma: kun je je beter aansluiten bij een pensioenfonds of zelf geld opzijleggen?

Het korte antwoord is: Je kunt beter zelf geld opzijleggen, omdat het voor individuen niet mogelijk is om zich aan te sluiten bij een pensioenfonds.

Het lange antwoord is dat er veel verschillende manieren zijn om zelf geld opzij te leggen. Geld op een spaarrekening zetten, beleggen, goud kopen, extra aflossen op je koophuis of een verzilverhypotheek zijn slechts een paar voorbeelden. Er zijn ook producten die specifiek voor pensioensparen bedoeld zijn, zoals een lijfrenteverzekering, bankspaarrekening of koopsompolis. Welke moet je dan hebben?

Er is geen zwarte lijst met 'foute' opties

"De opbouw van producten die specifiek bedoeld zijn om pensioen op te bouwen - als je dat niet via een werkgever doet - is verschillend. Maar als consument merk je niet per se een onderscheid tussen bijvoorbeeld een lijfrente of banksparen", zegt pensioenadviseur Marcel Wallage. "Bij de verschillende soorten producten zit namelijk niet veel verschil tussen de kosten en het rendement dat je kunt halen."

Het voordeel met bepaalde pensioenproducten is wel dat ze je een belastingvoordeel opleveren als je verder weinig of geen pensioen opbouwt via een werkgever (dit noemt de Belastingdienst jaarruimte). De voorwaarden voor het belastingvoordeel kun je inzien bij de fiscus.

Sommige mensen vinden het leuker of lekker makkelijk om een spaar- of beleggingsrekening te gebruiken om geld opzij te leggen voor hun oude dag. Fiscaal gezien is dat wel minder handig. Je loopt dan niet alleen belastingvoordeel mis, maar in beide gevallen krijg je er een extra belasting in de vorm van een vermogensrendementsheffing bij. Het rendement op spaarrekeningen is daarbij tegenwoordig ongeveer nul en bij beleggen weet je nooit hoe de waarde van je inleg zich zal ontwikkelen.

Kies je voor een luxu­eu­ze of spartaans levenswijze?

Hoeveel moet je dan elke maand opzijleggen en hoeveel zal je nodig hebben als pensionado? Dit wordt vaak een ingewikkelde rekensom. Wil je over dertig jaar een luxueuze of spartaanse levenswijze? Heb je dan een hoop kleinkinderen om voor te zorgen en vijf oldtimers om te onderhouden of juist niet? Stap één is om inzicht te krijgen in wat je zelf al hebt opgebouwd. Dat kun je vrij makkelijk doen door in te loggen op mijnpensioenoverzicht.nl en te kijken naar het bedrag onder het kopje 'Mijn pensioen straks', adviseert financieel planner Anja van Zandbergen.

"Daar zie je hoeveel je per maand uitgekeerd zal krijgen als je met pensioen gaat. Is er een gat tussen dat bedrag en je geschatte toekomstige maandlasten? Dan kijk je vervolgens hoeveel je per maand kunt missen en dan stort je dat bedrag bij voorkeur in een regeling die bedoeld is voor pensioensparen", aldus Van Zandbergen.

Het is lastig te zeggen hoeveel je per maand zou moeten sparen. De hoogte van dat bedrag is afhankelijk van je eigen financiële situatie en toekomstwensen. Van Zandbergen noemt als richtlijn dat werknemers met een pensioenregeling per maand gemiddeld 200 tot 300 euro van hun brutosalaris inleggen. "Vaak betaalt de werkgever ook een bedrag daarbovenop." Volgens een berekening van ABN AMRO legt de werkgever meestal hetzelfde bedrag in als de werknemer, maar ook dat verschilt per geval.

"Het is dus lastig om zomaar aan te geven hoeveel je zelf opzij zou moeten leggen", vat Van Zandbergen samen.